ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΞΥΛΩΝ: Το κατάλληλο ή τα κατάλληλα είδη ξύλων στην κατάλληλη χρήση

1. Μαλακά και σκληρά ξύλα Ευρώπης και κωνοφόρων Βορείου Αμερικής
2. Σκληρά ξύλα Βορείου Αμερικής
3. Tροπικά ξύλα

Οι χρήσεις ενός ξύλου και συνεπώς η αξία του δεν είναι κάτι το στατικό. Καθώς η τεχνολογία του ξύλου κάνει διαρκώς μικροεπαναστάσεις και θαύματα δημιουργούνται νέες δυνατότητες για την αξιοποίηση ενός ξύλου που παλαιότερα είχε περιορισμένη αξία.

Η αξία ενός ξύλου εξαρτάται από τις τεχνικές, βιοτεχνικές και βιομηχανικές ιδιότητές του, από την ευχέρεια κατεργασίας, από την αισθητική, από τις διαστάσεις του και από τη διαθεσιμότητά του σε μία περιοχή.

Όλα τα είδη των ξύλων δεν κάνουν για όλες τις χρήσεις, για πολλούς λόγους, τεχνικούς, οικονομικούς κλπ. Οι χρήσεις ενός ξύλου μερικές φορές αλλάζουν από χώρα σε χώρα λόγω διαφορετικών κλιματολογικών αλλαγών, αλλά ασφαλώς μέσα σε ορισμένα όρια.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της χρήσης του μεράντι για παράθυρα. Ενώ χρησιμοποιείται ευρέως στην βορειοκεντρική Ευρώπη με άριστα αποτελέσματα, στη χώρα μας διστάζουμε  να το χρησιμοποιήσουμε για τον φόβο των σκουληκιών λόγω θερμού κλίματος (θέλει αυστηρά μέτρα προφύλαξης).

Για κάποιες ξύλινες κατασκευές υπάρχουν πολλά είδη ξύλων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν.

Ο άνθρωπος χρησιμοποιεί το ξύλο από τα βάθη των αιώνων σαν δομικό και κατασκευαστικό υλικό. Η μητέρα Φύση το προσφέρει έτοιμο ή σχεδόν έτοιμο για ανθρώπινη χρήση και συγχρόνως φροντίζει μόνη της να το ανανεώνει σαν πρώτη ύλη.

Στη σημερινή εποχή, διάφορα τεχνητά υλικά, όπως το πλαστικό, το αλουμίνιο κ.λ.π. αντικατέστησαν το ξύλο σε πολλές χρήσεις του. Όμως, η λιγότερη χρησιμοποίηση του ξύλου δεν μείωσε, αλλά απεναντίας ανέβασε την αξία του σαν υλικό.

Σήμερα η χρησιμοποίηση αυτούσιου σκληρού ξύλου (μασίφ) στις διάφορες κατασκευές περιορίστηκε κατά πολύ σε σχέση με το παρελθόν. Τα μεγάλης αξίας ξύλα χρησιμοποιούνται πια με τη μορφή ξυλοφύλλων (καπλαμάς) ως επένδυση σε πάνελ ξύλου, ή σε πάνελ άλλων φθηνότερων ξύλων.

Σημειωτέον, κάποια είδη μαλακής ξυλείας με θερμική ή χημική επεξεργασία μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τις αντοχές και τη διάρκειά τους, ενώ άλλα είδη μπορούν με το φινίρισμα να αποκτήσουν τον χρωματισμό ακριβότερων ξύλων, με πιο χαρακτηριστική την περίπτωση των πεύκων και της οξιάς.

Όπως αναφέρθηκε, για μια συγκεκριμένη χρήση πρέπει να χρησιμοποιείται το κατάλληλο ή τα κατάλληλα είδη ξύλων.
Στη συνέχεια θα αναφέρουμε ενδεικτικά ποιά είδη καθιερώθηκε να χρησιμοποιούνται στις διάφορες χρήσεις, μόνο από την τεχνική πλευρά του θέματος.

Διότι, από την εμπορική προσέγγιση του θέματος, τα περισσότερα τροπικά είδη που αναφέρονται παρακάτω έχουν εξαφανιστεί τα τελευταία χρόνια από τις αγορές της Ευρώπης για λόγους που σχετίζονται με τα περιοριστικά μέτρα των δυτικών χωρών για τις παράνομες υλοτομίες, τη μη βιώσιμη δασοπονία, την κλιματική αλλαγή, την οικολογία κτλ.

Βέβαια, έχουν αρχίσει σιγά – σιγά και οι τροπικές χώρες να προσαρμόζονται στις απαιτήσεις του δυτικού κόσμου, με πρώτες τις χώρες της ΝΑ Ασίας π.χ. Μαλαισία, Κένυα, αλλά προς το παρόν η απουσία των τροπικών ξύλων από τις δυτικές αγορές εξακολουθεί να είναι αισθητή.

1. Μαλακά και σκληρά ξύλα Ευρώπης και κωνοφόρων Β. Αμερικής

Οικοδομικές εργασίες:
– Στέγες: Λευκή ξυλεία (ελάτη).
– Κουφώματα: Ελάτη, πεύκα (λάρτσινο, όρεγκον πάιν), καστανιά, δρυς.
– Κλιμακοστάσια/σκάλες: Πεύκα (λάρτσινο, πιτς πάϊν)/ φράξος(δεσποτάκι), ακακία, αντίστοιχα.
– Εξώπορτες/εξωστόθυρες: Πιτς πάϊν, φτελιά (καραγάτσι).
– Πατώματα (παρκέτα): Από τα κωνοφόρα: Δασική πεύκη, θαλάσσια πεύκη, λάριξ, πιτς πάϊν, ψευδοτσούγκα (όρεγκον πάϊν), ελάτη, ερυθρελάτη και από τα πλατύφυλλα: Δρύες, καστανιά, οξιά, καρυδιά, φράξος.
– Ψευδοπατώματα: Ελάτη, ερυθρελάτη .
– Ρολλά παραθύρων: Όρεγκον πάϊν.
– Ξυλουργικές κατασκευές γενικά: Οξιά, δρυς, καστανιά, φτελιά, κυπαρίσσι, άρκευθος, λεύκη και ιτιά (για φθηνές κατασκευές), κλήθρα
– Ξυλότυποι: Ελάτη.

Είδη ξύλων που καθιερώθηκε να χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένες χρήσεις.

– Κοντάκια όπλων: Καρυδιά, φράξος.
– Τιμόνια: Δεσποτάκι.
– Ξυλόγλυπτα: Φλαμούρι, σφενδάμι, καρυδιά, σορβιά, άρκευθος, λευκόδερμη πεύκη, φιλύρα, πυξάρι, κυπαρίσσι, δρυς, σημύδα, μουριά, δάφνη, αγριοαχλαδιά.
– Παιχνίδια: Φλαμούρι, άρκευθος, πιτς πάϊν, οξιά, κλήθρα, σφενδάμι, σημύδα, φιλύρα, λεύκη, ιπποκαστανιά.
– Βαγόνια: Ακακία, σφαιροειδής ευκάλυπτος.
– Τορνευτά: Σφενδάμι, οστριά, γαύρος, κυπαρίσσι, μουριά, ίταμος, φτελιά, καρυδιά, πλάτανος, σημύδα, άρκευθος, δρυς, κλήθρα, φουντουκιά, σορβιά, φιλύρα, ελιά, ιπποκαστανιά.
– Αθλητικά είδη: Ακακία, φράξος, καρυδιά, σφενδάμι, σημύδα, φιλύρα (ρακέτες τέννις), ιπποκαστανιά, ιτιά.
– Λεπτοξυλουργική: Ελάτη, ερυθρελάτη, μαύρη πεύκη (για εξωτερικές χρήσεις), δασική πεύκη, πιτς πάϊν, όρεγκον πάϊν, φτελιά, δρυς (με στενούς ετήσιους δακτύλιους).
– Κουπαστές: Φτελιά.
– Ξυλόπροκες: Σημύδα.
– Οδοντογλυφίδες: Σημύδα.
– Στέκες μπιλιάρδων: Πλάτανος.
– Οικιακά σκεύη: Καστανιά, σφενδάμι.
– Είδη σχεδίασης: Σημύδα.
– Ορθοπεδικά είδη: Φλαμούρι.
– Μοντέλα: Φλαμούρι.
– Χειρολαβές: Δεσποτάκι, φράξος, οξιά, οστριά, γαύρος, σφενδάμι, σορβιά, ελιά, σφαιροειδής ευκάλυπτος.
– Αποβάθρες: Ρυγχωτή ευκάλυπτος.
– Ιστοί πλοίων: Πεύκα, ερυθρελάτη, κυπαρίσσι.
– Κιβώτια: Λεύκη, ερυθρελάτη, πεύκη (όταν δεν μυρίζει), κυπαρίσσι, καστανιά, όρεγκον πάϊν, οξιά, κλήθρα, σημύδα, ιτιά.
– Ναυπηγική: Πιτς πάϊν, όρεγκον πάϊν, δρυς, φτελιά, ερυθρελάτη.
– Πλοία: Φτελιά, φράξος, οξιά, σφαιροειδής ευκάλυπτος.
– Κλιμακοστάσια: Πιτς πάϊν.
– Γέφυρες: Ευκάλυπτος ρυγχωτή, δρυς, καραγάτσι, καστανιά, σουηδική πεύκη.
– Κατασκευές μέσα σε νερά: Φτελιά.
– Βάρκες: Πεύκα, σημύδα.
– Σαΐτες υφαντουργίας: Οξιά, πλάτανος, γαύρος, σφενδάμι, οστριά.
– Στύλοι: Κυπαρίσσι, άρκευθος, καστανιά, πεύκα, ερυθρελάτη, ευκάλυπτος σφαιροειδής.
– Υποστυλώματα: Ελάτη, ερυθρελάτη.
– Τόξα: Ίταμος
– Πάσσαλοι: Καστανιά, φτελιά, όρεγκον πάϊν, δρυς, μουριά, ακακία, φουντουκιά, ιτιά, ευκάλυπτος ρυγχωτή και σφαιροειδής.
– Εργαλεία μετρήσεων: Ίταμος
– Διακοσμητικά μικροαντικείμενα: Ίταμος, άρκευθος, λεύκη, πλάτανος, κλήθρα, ελιά.
– Τεχνητά μέλη: Φράξος, ιπποκαστανιά, λεύκη, ιτιά
– Χειρολαβές εργαλείων: Οξιά.
– Αγροτικά εργαλεία: Πιτς πάϊν, δρυς, πλάτανος, φτελιά, ιτιά, μουριά, ακακία, φράξος, ευκάλυπτος ρυγχωτή και γομφοκέφαλη.
– Κάρβουνα ζωγραφικής κι’ άλλων χρήσεων: Δρυς, φουντουκιά, φιλύρα.
– Σπίρτα: Φιλύρα, λεύκη
– Μολύβια: Κλήθρα, φιλύρα
– Μπαστούνια: Φουντουκιά
– Αμαξώματα: Οξιά.
– Ξύλινα μέρη μηχανών: Γαύρος, λεύκη (για χωρίσματα μπαταριών)
– Κάρρα: Φτελιά, δρυς, ακακία, γαύρος, σορβιά, οστριά, ελιά, ευκάλυπτος, ρυγχωτή.
– Κυψέλες: Φιλύρα (φλαμούρι).
– Κουτιά πούρων: Ιπποκαστανιά.
– Πίπες καπνιστών: Ερείκη (οι ρίζες).
– Καλάθια: Ιτιά.
– Σχεδιαστήρια: Ιπποκαστανιά.
– Πυρίτιδα: Φουντουκιά.
– Ζευκτά στεγών: Ελάτη, ερυθρελάτη.
– Αεροναυτικές χρήσεις: Δεσποτάκι, ερυθρελάτη ορεινών δασών βραδείας αύξησης.
– Χονδροξυλουργική: Πιτς πάϊν, όρεγκον πάϊν, μαύρη πεύκη, δασική πεύκη.
Δοχεία χημικών ουσιών: Πιτς πάϊν
– Μουσικά όργανα: Ερυθρελάτη ορεινών δασών, άρκευθος, φτελιά, καρυδιά, οστριά, γαύρος, φιλύρα, σφενδάμι, σημύδα. Φημίζεται η ερυθρελάτη της Μπουκοβίνας γιατί έχει ξύλο άροζο, με μικρό ποσοστό όψιμου.
– Ξύλινα μέρη πιάνων: Οξιά, γαύρος, φιλύρα.
– Ξυλεία μεταλλείων: Δασική πεύκη, όρεγκον πάϊν, καστανιά, ακακία, πεύκη χαλέπιος, πεύκη τραχεία.
– Στρωτήρες σιδηροδρόμων: Οξιά, δρυς, πεύκα (εμποτισμένα), κυπαρίσσι, όρεγκον πάϊν, ακακία, ευκάλυπτος (ρυγχωτή, γομφοκεφαλή και σφαιροειδής).
– Δούγες βαρελοποιίας: Οξιά, δρύες (όχι οι ερυθρές), καστανιά, πεύκα, όρεγκον πάϊν, μουριά.
– Πλακάζ: Ελάτη, ερυθρελάτη,
– Μοριοσανίδες: Ελάτη, ερυθρελάτη, μαύρη πεύκη, οξυά, πεύκα, καστανιά, οξιά, λεύκη, ιτιά.
– Ινοσανίδες: Ελάτη, ερυθρελάτη, δασική πεύκη, μαύρη πεύκη, όρεγκον πάϊν, πεύκα, καστανιά, οξιά, λεύκη, ιτιά.
– Χαρτί: Ελάτη, ερυθρελάτη, δασική πεύκη, όρεγκον πάϊν.
– Ξυλόφυλλα (καπλαμάδες): Δρυς λεπτών βενών, φτελιά με λούπους, δεσποτάκι, καρυδιά, σφενδάμι, άρκευθος, όρεγκον πάϊν, οξιά, σημύδα, λεύκη, ιτιά.
– Κόντρα πλακέ: Πεύκα, σκλήθρο .
– Έπιπλα: Οξιά, καρυδιά, όρεγκον πάϊν, δρυς με στενούς ετήσιους δακτύλιους, σημύδα, φτελιά, φλαμούρι, σφενδάμι, καστανιά, κυπαρίσσι, πεύκα, ίταμος, άρκευθος, φράξος, ακακία, σκλήθρο (βάφεται για απομίμηση καρυδιάς, μαονιού κ.λπ.), ελιά, πλάτανος, μουριά.
– Για εσωτερικά επίπλων: Φιλύρα, ιτιά, ιπποκαστανιά, λεύκη, σκλήθρο.
– Πολλαπλές χρήσεις: Ελάτη, ερυθρελάτη.

2. Σκληρά ξύλα Βορείου Αμερικής

– Έπιπλα: Κλήθρα, δεσποτάκι, φιλύρα, οξιά Αμερ., σημύδα Αμερ., κερασιά Αμερικ., λεύκα βαμβακόδεντρη, αμερικ. φτελιά (καραγάτσι), κελτίς (celtis), άσπρη καρυδιά, σκληρό σφενδάμι, μαλακό σφενδάμι, κόκκινη δρυς, λευκή δρυς, σασσαφράς (δάφνη), συκαμόρε (ψευδοπλάτανος), κίτρινη λεύκα/λιριόδεντρο/τουλίπα (tulipwood/yellow poplar), καρυδιά Αμερικ., ιτιά.
– Μέρη επίπλων: Λεύκα (πλευρικά συρταριών), λεύκα βαμβακόδεντρη, μαστιχόδεντρο, συκαμόρε/ψευδοπλάτανος (πλευρικά συρταριών).
– Ερμάρια: Κερασιά Αμερικ., αμερικ. φτελιά (καραγάτσι), μαστιχόδεντρο, άσπρη καρυδιά.
– Ξυλουργική/διακόσμηση εσωτερικών χώρων: Κλήθρα, δεσποτάκι, λεύκα, φιλύρα, οξιά Αμερ., σημύδα Αμερ., κερασιά Αμερικ. (ξυλουργική πολυτελείας), λεύκα βαμβακόδεντρη, αμερικ. φτελιά (καραγάτσι), μαστιχόδεντρο, κελτίς (celtis), σκληρό σφενδάμι, μαλακό σφενδάμι, κόκκινη δρυς, λευκή δρυς, σασσαφράς (δάφνη), συκαμόρε (ψευδοπλάτανος), κίτρινη λεύκα/λιριόδεντρο/τουλίπα (tulipwood/yellow poplar), καρυδιά Αμερικ. (ξυλουργική πολυτελείας), ιτιά.
– Ντουλάπια κουζίνας: Κλήθρα, δεσποτάκι, σημύδα Αμερ., κερασιά Αμερικ., κελτίς (celtis), σκληρό σφενδάμι, μαλακό σφενδάμι, κόκκινη δρυς, λευκή δρυς, σασσαφράς (δάφνη), συκαμόρε (ψευδοπλάτανος), κίτρινη λεύκα/λιριόδεντρο/τουλίπα (tulipwood/yellow poplar), καρυδιά Αμερικ.
– Σκεύη κουζίνας: Κλήθρα, λεύκα, λεύκα βαμβακόδεντρη, ιτιά.
– Επιφάνειες εργασίας και τραπεζιών: Σκληρό σφενδάμι.
– Πόρτες: Κλήθρα, λεύκα, οξιά Αμερ., σημύδα Αμερ., κερασιά Αμερικ., μαστιχόδεντρο, κελτίς (celtis), σκληρό σφενδάμι, λευκή δρυς, σασσαφράς (δάφνη), καρυδιά Αμερικ., ιτιά.
– Ξύλινες σκάλες: Άσπρη καρυδιά, σκληρό σφενδάμι (και κουπαστές).
– Γείσα: Λεύκα, φιλύρα, κερασιά Αμερικ., λεύκα βαμβακόδεντρη, μαστιχόδεντρο, σκληρό σφενδάμι, μαλακό σφενδάμι, κόκκινη δρυς, λευκή δρυς, συκαμόρε (ψευδοπλάτανος), κίτρινη λεύκα/λιριόδεντρο/τουλίπα (tulipwood/yellow poplar), ιτιά (εσωτερικών χώρων).
– Οροφοσανίδες: Μαστιχόδεντρο.
– Σοβατεπιά: Κλήθρα.
– Κορνίζες/Πλαίσια: Κλήθρα, δεσποτάκι (κορνίζες υψηλής ποιότητας), λεύκα, οξιά Αμερ., σημύδα Αμερ., κερασιά Αμερικ., αμερικ. φτελιά (καραγάτσι), σκληρό σφενδάμι, μαλακό σφενδάμι, συκαμόρε/ψευδοπλάτανος(πλαίσια), καρυδιά Αμερικ., ιτιά.
– Ξυλουργικές εργασίες: Δεσποτάκι, σασσαφράς/δάφνη (παράθυρα και κατασκευές εξωτερικ. χώρων).
– Εσωτερικοί χώροι πλοίων: Κερασιά Αμερικ.
– Τορνευτά και λαξευτά: Κλήθρα, φιλύρα, κερασιά Αμερικ., κίτρινη λεύκα/λιριόδεντρο/τουλίπα (tulipwood/yellow poplar).
– Τορνευτά αντικείμενα: Δεσποτάκι, οξιά Αμερ., σημύδα Αμερ., μαστιχόδεντρο, κελτίς (celtis), μαλακό σφενδάμι,
– Πατώματα/δάπεδα: Δεσποτάκι, σημύδα Αμερ., κερασιά Αμερικ., αμερικ. φτελιά (καραγάτσι), άσπρη καρυδιά, σκληρό σφενδάμι, κόκκινη δρυς, λευκή δρυς, συκαμόρε (ψευδοπλάτανος), καρυδιά Αμερικ.
– Λαβές εργαλείων: Δεσποτάκι, οξιά Αμερ. (λαβές πινέλων), άσπρη καρυδιά.
– Αθλητικά είδη: Δεσποτάκι, άσπρη καρυδιά, ιτιά.
– Καλούπια: Φιλύρα.
– Δούγες βαρελιών: Λευκή δρυς (όχι η κόκκινη).
– Επικόπανοι κρεοπωλείων: Συκαμόρε (ψευδοπλάτανος).
– Παιχνίδια: Λεύκα, σημύδα Αμερ., λεύκα βαμβακόδεντρη, ιτιά.
– Σπίρτα: Λεύκα.
– Κουτάκια κοσμημάτων: Κόκκινη δρυς, λευκή δρυς.
– Πάγκοι σε σάουνες: Λεύκα.
– Ξυλάκια κινέζικου φαγητού: Λεύκα.
– Μουσικά όργανα: Φιλύρα, κερασιά Αμερικ., μαλακό σφενδάμι.
– Περσίδες: Φιλύρα, λεύκα βαμβακόδεντρη.
– Παραθυρόφυλλα: Λεύκα βαμβακόδεντρη.
– Φέρετρα: Αμερικ. φτελιά (καραγάτσι), κόκκινη δρυς, λευκή δρυς.
– Σιδηροδρομικές γραμμές: Μαστιχόδεντρο, λευκή δρυς.
– Ξύλινες γέφυρες: Λευκή δρυς.
– Κόντρα πλακέ: Κίτρινη λεύκα/λιριόδεντρο/τουλίπα (tulipwood/yellow poplar).
– Υποκατάσταση ακριβών ξύλων: Μαστιχόδεντρο (βαμμένο υποκαθιστά την καρυδιά), μαλακό σφενδάμι (συνήθως υποκαθιστά το σκληρό σφενδάμι, βαμμένο την κερασιά, λόγω παρόμοιας κατεργασίας πιθανόν και την οξιά).
– Ξύλα για χρωματικό κοντράστ: Καρυδιά Αμερικ. (κοντράστ με τα ανοιχτόχρωμα).

3. Tροπικά ξύλα

– Οικοδομικές κατασκευές: Παλίσσανδροι, αμαζουκέ, ζεμπράνο, τικ, παντούκ, μπουμπίνκα, ιρόκο, λίμπα, φραμίρε, αντιάρι, αζομπέ (για αντοχή σε βάρος), οπέπε, κοσίπο, τιάμα, οκουμέ, αϊλέ, νιανγκόν, κάγια, μεράντι, μποσέ, μπιλίνγκα, ανγκιλικουέ.
– Διακοσμήσεις: Μπιλίνγκα,μακορέ, νιανγκόν, σαπέλι, σίπο.
– Ξυλουργικά: Οπέπε (για παράθυρα), κάγια, νιανγκόν, οκουμέ, μπέτε, τιάμα, κοσίπο, λάουαν, τικ, ζεμπράνο, αμαξακουέ, παντούκ, μπουμπίνκα, αφζέλια, λίμπα, ραμίν, φραμίρε, αζομπέ.
– Εξωτερικές χρήσεις: Ντουσιέ, τικ, μεράντι, νιανγκόν, σαπέλι, σίπο, τιάμα, ακαγιού Αφρικής, κοσίπο, κοτίμπε, μακορέ, ιρόκο.
– Σκάλες: Ντουσιέ, μπουμπίνγκα, παντούκ, ζεμπράνο.
– Πισίνες (εξωτερικά δάπεδα): Μπανγκιράϊ
– Πατώματα: Τικ, ντουσιέ, αζομπέ, ζεμπράνο, ιρόκο, μακορέ, λίμπα, ραμίν, αφζέλια, μπουμπίνγκα, αμαζουκέ, παντούκ, φραμίρε, τιάμα, μπέτε, αϊελέ, κάγια, κοτίμπε, ντιμπετού, σαπέλι, ραμίν, φραμίρε, κοσίπο, αφρομόζια.
– Γέφυρες: Μεράντι, τικ, παντούκ.
– Καταστρώματα πλοίων: Ιρόκο, λάουαν.
– Λιμενικές εγκαταστάσεις: Αζομπέ, μακορέ, μπιλίνγκα, οπέπε.
– Στύλοι: Τικ, αμαζακουέ, παντούκ, μπουμπίνκα, αφζέλια, ιρόκο, λίμπα, φραμίρε, αϊλέ, ντιμπετού, οπέπε.
– Πλοία: Παντούκ, ζεμπράνο, ιρόκο, κοτίμπε, μποσέ, αφζέλια, λίμπα, οπέπε, αντιάρις, κοσίπο, σαπέλι, ομπέχε, αϊλέ, κάγια, τικ, ντιμπετού, μποσέ, σιπό, σαπέλι, νιανγκόν.
– Κανώ: Κάγια
– Σχεδίες: Μπάλσα
– Σωσίβια: Μπάλσα
– Ξυλεία μεταλλείων: Τικ, ζεμπράνο, αμαζοκέ, αφζέλια, ιρόο, αζομπέ, ντιμπετού, οπέπε.
– Στρωτήρες σιδηροδρόμων: Παντούκ, μπουμπίνκα, αφζέλια, ιρόκο, ντιμπετού, οπέπε, μπιλίνγκα, ανγκιλικουέ.
– Κιβώτια: Φραμίρε, αντιάρις, κοσίπο, σαπέλι, τιάμα, μπέτε, οκουμέ, αϊλέ, νιανγκόν (για κιβώτια πυρομαχικών), ντιμπετού, σάμπα, οζιγκό.
– Κάδοι χημικών: Ιρόκο, μπουμπίνγκα, μοβίγκουϊ, ανγκιλικουέ.
– Ξυλόφυλλα (καπλαμάδες): Τικ, ζεμπράνο, αμαζακουέ, παλίσσανδροι, παντούκ, μπουμπίνκα, αφζέλια, ιρόκο, λίμπα, φραμίρε, αντιάρις, κοσίπο, σαπέλι, τιάμα, μπέτε, ομπέχε, οκουμέ, αίλέ, οπέπε, νιανγκόν, κάγια, ντιμπετού.
– Μοριοσανίδες: Μπουμπίνκα, αφζέλια, ιρόκο, λίμπα, ραμίν, φραμίρε, ομπέχε, αϊλέ.
– Ινοσανίδες: Μπουμπίνκα, ιρόκο, λίμπα, ραμίν,
φραμίρε, ομπέχε, αϊλέ.
– Κόντρα πλακέ: Ζεμπράνο, τικ, αμαζακουέ, μπουμπίνγκα, αφζέλια, ιρόκο, λίμπα, ραμίν, φραμίρε, αντιάρις, κοσίπο, τιάμα, μπέτε, ομπέχε (στη μεσαία στρώση), οκουμέ, λάουαν, μεράντι, ντιμπετού.
– Χαρτοπολτός: Αϊλέ, ντιμπετού, οκουμέ, ομπέχε, φραμίρε, λίμπα, ιρόκο.
– Φέρετρα: Φραμίρε.
– Μαρκετερί: Έβενος, παλίσανδροι.
– Έπιπλα: Ως μασίφ ή ξυλόφυλλα: Κοτίμπε, ντουσιέ, σαπέλι, σίπο, ακαγιού, τικ, ζεμπράνο, μποσέ, αμαζακουέ, παλίσσανδροι, παντούκ, βένγκε, μπουμπίνγκα, ιρόκο, ραμίν, φραμίρε, ντιφού, μακορέ, σαπέλι, τιάμα, μπέτε, ομπέχε, οκουμέ, μοάμπι, νιανγκόν, κάγια, μεράντι, ντιμπετού, οπέπε, αφορμόζια, άκο, κότο, έβενοι, κ.ά.
Επιπλώσεις κουζίνας και μπάνιου: Λίμπα, ραμίν και αβοντάϊρ, φραμίρε, σάμπα, τόλα κ. ά. μετά την αφαίρεση της μαλακής καρδιάς.
– Ξυλόγλυπτα: Τικ, αμαζακουέ, παλίσσανδροι, αντιάρις, ντιφού, σαπέλι, κάγια, ντιμπετού, κοτίμπε, αφορμόζια, μακορέ.
– Κορνίζες: Ραμίν, αγιούζ, τιάμα, οκουμέ, έβενοι.
– Τορνευτά: Τικ, ζεμπράνο, αμαζακουέ, παλίσσανδροι, μπουμπίνγκα, αφζέλια, ιρόκο, λίμπα, φραμίρε, κοσίπο, μπέτε, ομπέχε, οκουμέ, ντιμπετού, ραμίν, έβενοι.
– Εσωτερικές επενδύσεις: Τικ, ζεμπράνο, αμαζακουέ, παλίσσανδροι, παντούκ, μπουμπίνγκα, αφζέλια, ιρόκο, λίμπα, ραμίν, φραμίρε, αντιάρις, ντιφού, κοσίπο, σαπέλι, τιάμα, μπέτε, ομπέχε, οκουμέ, αϊλέ, νιανγκόν (όταν δεν είναι ρητινώδες), κάγια, μεράντι, ντιμπετού, οπέπε, έβενοι.
– Ξύλινα μέρη αυτοκινήτων: Τικ, μπέτε (αφριάνικη καρυδιά).
– Χωρίσματα μπαταριών: Ιρόκο, αφζέλια, μπουμπίνγκα.
– Μέρη οχημάτων: Αμαζακουέ, μακορέ, παντούκ, μπουμπίνγκα, ιρόκο, λίμπα, φραμίρε, ντιφού, κοσίπο, τιάμα, ομπέχε, οκουμέ, κάγια, ντιμπετού.
– Βαγόνια σιδηροδρόμων: Μακορέ, αζομπέ, κάγια, οπέπε, τικ.
– Παιχνίδια: Τικ, ζεμπράνο, αμαζακουέ, παλίσσανδροι, παντούκ, μπουμπίνγκα, αφζέλια, λίμπα, ραμίν, ντιφού, κοσίπο, σαπέλι, τιάμα, μπέτε, ομπέχε, μπάλσα, οκουμέ, κάγια, ντιμπετού.
– Αθλητικά είδη: Ζεμπράνο (σκι), παλίσσανδροι, παντούκ, φραμίρε, αντιάρις, τιάμα, μπέτε, ντιμπετού.
– Μοντέλλα αεροπλάνων: Μπάλσα.
– Μουσικά όργανα: Τικ, αμαζακουέ, παντούκ, λίμπα, σαπέλι, τιάμα, μπέτε (πιάνα), ομπέχε, οκουμέ, έβενος (έγχορδα, πλήκτρα πνευστών).
– Χειρολαβές: Παντούκ, έβενοι, ζεμπράνο, μπουμπίνγκα.
– Κατασκευές σάντουϊτς: Μπάλσα
– Συσκευές τηλεοράσεων και ραδιοφώνων: Μπέτε.
– Σπίρτα: Φραμίρε, αντιάρις.
– Κοντάκια όπλων: Μπέτε.
– Θερμοηχομονωτικές πλάκες: Μπάλσα.
– Εσωτερικά αεροπλάνων: Μπάλσα.

Παρατηρήσεις στην επιλογή των τροπικών ξύλων

Οικοδομικές χρήσεις: Όταν επιδιώκεται ισχυρή αντοχή σε βάρος χρησιμοποιείται το ΑΖΟΜΠΕ. Όταν έχει σημασία η αντοχή του ξύλου στις αλλαγές των καιρικών συνθηκών και της υγρασίας και η αντοχή στους διάφορους ατμούς και αναθυμιάσεις, χρησιμοποιούνται ΝΤΟΥΣΙΕ, ΙΡΟΚΟ, ΜΑΚΟΡΕ, ΜΟΒΙΝΓΚΟΥΪ, ΠΑΝΤΟΥΚ, ΑΖΟΜΠΕ.

Στις εξωτερικές χρήσεις πρέπει να γίνει επιλογή ξύλων που έχουν ευθείες ίνες.
Ξύλα με ίνες αντίθετης φοράς κατεργάζονται δύσκολα και κινδυνεύουν να παραμορφωθούν πολύ στην ξήρανση.

Για τις εξωτερικές χρήσεις πρέπει να είναι μεσαίας πυκνότητας και σκληρότητας, να έχουν μεσαία και ισχυρή αντίσταση, να είναι απρόσβλητα από τα ξυλοφάγα έντομα και τους μύκητες και η υγρασία τους πρέπει να κυμαίνεται από 14 – 16% περίπου.

Τέτοια ξύλα είναι τα ΝΤΟΥΣΙΕ και ΤΙΚ γιατί έχουν εξαιρετικές ιδιότητες αντοχής, ενώ βάφονται και γυαλίζονται εύκολα όταν είναι πολύ ξηρά.

Στην βορειοκεντρική Ευρώπη χρησιμοποιούνται με πολύ καλά αποτελέσματα τα ΜΕΡΑΝΤΙ, ΝΙΑΝΓΚΟΝ, ΣΑΠΕΛΙ, ΣΙΠΟ, ΤΙΑΜΑ και το ΑΚΑΓΙΟΥ της Αφρικής μετά από καλή ξήρανση.
Με τις ίδιες προϋποθέσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα ΚΟΣΙΠΟ, ΚΟΤΙΜΠΕ, ΜΑΚΟΡΕ και ΙΡΟΚΟ. Το τελευταίο παρουσιάζει καλή αντοχή και σταθερότητα, αλλά χρειάζεται ορισμένες επιφυλάξεις στη βαφή.

Στη χώρα μας, λόγω του θερμού κλίματος, οι κατασκευές από μεράντι όπως τα παράθυρα, αποδείχθηκαν ευαίσθητες στις προσβολές από έντομα, κυρίως όταν η ξυλεία περιέχει μεγάλο ποσοστό σομφόξυλου. Αλλά και το καρδιόξυλο του μεράντι (όλων των ειδών) δεν είναι ιδιαίτερα ανθεκτικό.

Μια άλλη κατηγορία ξύλων είναι τα ΜΠΕΤΕ, ΠΑΝΤΟΥΚ, ΤΟΛΑ, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για εξωτερικές χρήσεις.
Από τα ξύλα της Ν.Α. Ασίας το ΜΕΝΚΟΥΛΑΓΚ είναι ένα ξύλο ανάλογο με το ΝΙΑΝΓΚΟΝ της Αφρικής. Επίσης το ΓΙΑΝΓΚ, που είναι άφθονο στην Άπω Ανατολή δίνει γερό ξύλο για εξωτερικές χρήσεις.

Στη Γαλλία πολλά ξυλουργικά έργα γίνονται με το ΑΝΓΚΕΛΙΓΚΟΥΕ, το οποίο οι Γάλλοι προμηθεύονται από τη Γουϊάνα. Είναι ένα εξαιρετικό ξύλο, σταθερό μετά την ξήρανση και πολύ καλής αντοχής.

Για ορθοστάτες θυρών και δοκάρια που χρειάζονται ελαφρά ξύλα με καλή μηχανική αντίσταση μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα ΝΙΑΝΓΚΟΝ, ΣΑΠΕΛΙ, ΣΙΠΟ, ΤΙΑΜΑ κ.ά.

Ξυλουργικά έργα εσωτερικών χώρων: Και στην περίπτωση αυτή οι απαιτήσεις από το ξύλο είναι ίδιες με εκείνες των εξωτερικών χώρων, με τη διαφορά ότι εδώ μπορούν να χρησιμοποιηθούν ξύλα πιο τρυφερά και με μικρότερη μηχανική αντοχή. Επομένως πιο ελαφρά.

Υποδεικνύονται τα ΑΓΚΕΛΙΓΚΟΥΕ, ΝΤΟΥΣΙΕ, ΤΙΚ επειδή υποβάλλονται σε μια πολύ μικρή συστολή κατά την ξήρανση.
Επίσης γι’ αυτές τις χρήσεις προσφέρονται τα ΦΡΑΜΙΡΕ, ΑΒΟΝΤΑΪΡ, ΝΤΙΜΠΕΤΟΥ, ΕΒΟΓΚ, ΚΟΤΟ, ΚΟΥΑΛΙ, ΟΚΟΥΜΕΣ, ΟΛΟΝ, ΟΖΙΓΚΟΝ, ΣΑΜΠΑ.

Τα πλαίσια των θυρών με τορνεύματα και ραβδώσεις μπορούν να κατασκευαστούν από ξύλα ημίσκληρα ή από ξύλα τρυφερά, ανάμεσα από εκείνα που υποδείξαμε για την ξυλουργική εξωτερικών χώρων.

Οι ραβδώσεις και τα τορνεύματα γίνονται με ξύλα ελαφρά, όπως ΝΤΙΜΠΕΤΟΥ, ΦΡΑΜΙΡΕ, ΙΛΟΜΠΑ, ΟΚΟΥΜΕΣ, ΣΑΜΠΑ.
Τα ίδια αυτά ελαφρά ξύλα χρησιμοποιούνται και για το εσωτερικό επιπέδων θυρών εφόσον οι όψεις τους είναι φτιαγμένες από κόντρα πλακέ.

Για ραβδώσεις χρησιμοποιούνται ξύλα τρυφερά, ευθέων ινών, που δουλεύονται εύκολα, είναι κατάλληλα για τη σβούρα, επιχρίονται εύκολα και δεν μπορούν να παραμορφωθούν στην ξηρή κατάσταση.
Υποδεικνύονται τα ΑΚΟ, ΜΠΕΤΕ, ΙΛΟΜΩΑ, ΟΚΟΥΜΕΣ, ΟΛΟΝ, ΣΑΜΠΑ, ΤΟΛΑ. Τα ΙΛΟΜΑ και ΣΑΜΠΑ πρέπει να χρησιμοποιηθούν μετά από τα απαραίτητα μέτρα προφύλαξης. Δεν υποδεικνύονται τα ξύλα πού έχουν ίνες αντίθετης φοράς.

Για σκάλες χρησιμοποιούνται ξύλα στα οποία έχει σημασία τo διακοσμητικό στοιχείο και η καλή μηχανική αντίσταση.
Για δοκάρια υποστήριξης βαθμίδων και κιγκλιδωμάτων υποδεικνύονται ξύλα χοντρά και φαρδιά σε ΑΣΣΑΜΕΛΑ, ΝΤΟΥΣΙΕ, ΤΙΚ γιατί έχουν πολύ μικρή συστολή κατά την ξήρανση και τα ΑΝΓΚΕΛΙΓΚΟΥΕ, ΜΠΟΥΜΠΙΝΓΚΑ, ΙΡΟΚΟ, ΜΑΚΟΡΕ, ΤΙΑΜΑ

Στα κιγκλιδώματα και κουπαστές, που είναι τα πιο εμφανή μέρη της σκάλας, πρέπει να χρησιμοποιούνται ξύλα χωρίς ελαττώματα, με ευθείς ή λίγο πλάγιες ίνες, με λεπτούς κόκκους, με χρώμα όσο το δυνατόν ομοιόμορφο και χωρίς ραγάδες ή κόμβους.

Η κουπαστή θα πρέπει να είναι πάρα πολύ λεία, για να είναι ευχάριστη στην αρχή. Όλα τα είδη που είναι κατάλληλα για δοκάρια, είναι επίσης χρησιμοποιήσιμα και για τα κιγκλιδώματα.

Ξυλουργικά έργα υπό υγρασία: Τα ξύλα που χρησιμοποιούνται στις λιμενικές κατασκευές πρέπει να είναι άριστης ποιότητας για να διατηρούνται στις κακοκαιρίες, στο νερό και στα μαλάκια της θάλασσας.
Πρέπει να έχουν καλή μηχανική αντίσταση και να είναι μεγάλων διαστάσεων. Κατά γενικό κανόνα στα τροπικά νερά κατοικούν πιο βλαβεροί οργανισμοί απ’ ότι στα νερά των εύκρατων περιοχών.

Ενδιαφέρον γι’ αυτές τις χρήσεις παρουσιάζουν τα είδη ΑΖΟΜΠΕ. Είναι πολύ σκληρό ξύλο, περισσότερο εύχρηστο στις λιμενικές κατασκευές των ευρωπαϊκών χωρών και λιγότερο στις τροπικές χώρες.

Τα ΑΝΓΚΕΛΙΓΚΟΥΕ και ΝΤΟΥΣΙΕ μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε κατασκευές σε γλυκά νερά εφόσον δεν υπάρχει πρόβλημα από τα μαλάκια.

Για κουζίνες, μπάνια και ελαφρά έπιπλα, το πιο κατάλληλο ξύλο γι’ αυτές τις χρήσεις είναι το LIMBA, που ξηραίνεται εύκολα, κατεργάζεται προς όλες τις διευθύνσεις εύκολα και επιδέχεται κόλλες και βερνίκια.

Στη χώρα μας, επειδή το LIMBA προσβάλλεται εύκολα από το έντομο των ξηρών ξύλων (σαράκι), για να αποφύγουμε την προσβολή πρέπει το ξύλο τη στιγμή της επεξεργασίας να χρησιμοποιείται ξηρό ασφαλώς και χωρίς σομφό.
Παράλληλα, τα έπιπλα του LIMBA πρέπει να είναι βαμμένα εξ ολοκλήρου εσωτερικά και εξωτερικά ώστε να μην υπάρχει φόβος προσβολής από το σαράκι.

Το ίδιο συμβαίνει και για το RAMIN. Τα AVODIRE, FRAMIRE, GRIGNON FRANC, ΟLΟΝ, SAMBA, ΤΟLΑ μπορούν να δώσουν εξ ίσου καλά αποτελέσματα. Αλλά θα χρειασθεί να βγουν οι μαλακές καρδιές που θα μπορούσαν να δώσουν ξύλα όχι στέρεα.

Επίσης χρησιμοποιούνται τα αφρικανικά ACAJOU, ΑΝDOUNG, BOSSE, ΟΚΟΥΜΕ. Όλα αυτά τα ξύλα έχουν ίνες αντίθετης φοράς που καθιστούν την ξήρανση αρκετά δύσκολη, γιατί υπάρχει φόβος παραμόρφωσης. Γι αυτό θα πρέπει να επεξεργασθούν πολύ ξηρά.

Οι καρίνες, τα πλωρόξυλα και οι τάκοι χρειάζονται ξύλα που να διατηρούνται στη ζεστή και υγρή ατμόσφαιρα του πυθμένα των πλοίων.
Για τις ψαρόβαρκες μπορούν να χρησιμοποιηθούν ξύλα αρκετά βαριά.
Πιο κατάλληλο είναι το ΤΙΚ. Επίσης και τα ΑΝΓΚΕΛΙΓΚΟΥΕ, ΙΡΟΚΟ, ΜΑΚΟΡΕ, ΝΙΑΝΓΚΟΝ, ΜΠΑΝΤΟΎΚ.

Για την κατασκευή των καταστρωμάτων πρέπει να χρησιμοποιούνται ξύλα με πολύ μικρή συστολή, αδιάβροχα στο νερό, απρόσβλητα από την επίδραση της υγρασίας, να μη είναι βαριά, αλλά όσο το δυνατό ελαφρά και σκληρά και να παρουσιάζουν καλή αντοχή κυρίως στα φορτηγά πλοία.

Υποδεικνύονται το ΤΙΚ, το κατ’ εξοχήν ξύλο της θαλάσσης που παρουσιάζει όλες τις παραπάνω ιδιότητες, το ΝΤΟΥΣΙΕ που είναι λίγο πιο βαρύ, έχει μικρότερη συσταλτικότητα από το ΤΙΚ αλλά προτιμάται σε ορισμένα ναυπηγεία, το ΙΡΟΚΟ, το ΑΚΑΓΙΟΥ και το ΝΙΑΝΓΚΟΝ.

Στις επισκευές πλοίων μέχρι 5 τόννων χρησιμοποιείται το κόντρα πλακέ θαλάσσης επενδεδυμένο με ΑΚΑΓΙΟΥ, ΜΑΚΟΡΕ, ΟΚΟΥΜΕ, ΣΙΛΟ.
Τα πιο τρυφερά ξύλα (ΑΚΑΓΙΟΥ, ΟΚΟΥΜΕΣ) προσφέρονται για τα εσωτερικά των πλοίων.

Για τις εξωτερικές πλευρές χρησιμοποιούνται φύλλα ΜΑΚΟΡΕ ή ΣΙΠΟ.
Το κόντρα πλακέ φτιαγμένο από 5,7 ή 9 στρώματα κολλημένα με κόλλες φαινόλης χρησιμοποιείται για επένδυμα καταστρώματος, για επιγκενίδες καρίνας κ.λπ.