Φυσική ξήρανση (στον αέρα) πριστής ξυλείας: Η διαδικασία που πρέπει να ακολουθήσετε για να γίνει σωστή δουλειά

Έχει τύχει στο παρελθόν να τηλεφωνήσουν στο κλαδικό περιοδικό μας, το «ξύλοΕΠΙΠΛΟ», άτομα εκτός του χώρου του ξύλου-επίπλου, για να ζητήσουν συμβουλές για το πως γίνεται το στέγνωμα της πριστής ξυλείας στον αέρα (φυσική ξήρανση).

Τα άτομα αυτά είχαν σε κτήματα μεγάλα δέντρα, κυρίως καρυδιές, κυπαρίσσια κτλ., τα οποία αφού έκοψαν, μετέφεραν τα κορμοτεμάχια για πρίση στο πλησιέστερο πριστήριο της περιοχής τους για να παραλάβουν πριστή ξυλεία, την οποία μετέφεραν στο σπίτι τους ή σε δικό τους άλλο χώρο, συνήθως κάτω από κάποιο υπόστεγο, ή σε ελεύθερο εξωτερικό χώρο.

Σ’ αυτή την περίπτωση, το ερώτημα είναι πότε και πως θα στεγνώσει η ξυλεία, ώστε να γίνει κατάλληλη για χρήση.

Βέβαια, θα μπορούσε με μια μικρή επιβάρυνση του κόστους, να γίνει γρήγορα η ξήρανση στο ξηραντήριο του πριστηρίου, αλλά σ’ αυτές τις περιπτώσεις προτιμάται η φυσική ξήρανση, με την οποία εξάλλου το ξύλο διατηρεί ζωηρότερο τον φυσικό του χρωματισμό.

Η ξήρανση της ξυλείας έχει σπουδαία πρακτική σημασία. Μειώνονται τα σκασίματα και οι παραμορφώσεις του ξύλου, αυξάνεται η μηχανική της αντοχή, ελαττώνεται το βάρος της, λουστράρεται καλύτερα, αποφεύγονται οι προσβολές από μύκητες και έντομα κτλ.

Προς το τέλος του άρθρου διαβάστε πόσο πρέπει να ξηραίνεται η ξυλεία, ανάλογα με τη χρήση για την οποία προορίζεται

Αν σας απασχολεί και εσάς το θέμα της φυσικής ξήρανσης της ξυλείας, στο κείμενο που ακολουθεί σας δίνουμε όλες τις οδηγίες για κάνετε σωστή φυσική ξήρανση της ξυλείας σας, για τις κλιματικές συνθήκες της Ελλάδας. Είναι οι ίδιες οδηγίες που απευθύνονται και σε επαγγελματίες που έχουν επιπλοξυλουργικό εργοστάσιο ή πριστήριο. Σε κάθε περίπτωση η μέθοδος εργασίας είναι η ίδια.

Οδηγίες και συμβουλές

Αφού υλοτομηθεί το δέντρο, τα κορμοτεμάχια του πρέπει να τεμαχίζονται σε πριστή ξυλεία όσο το δυνατόν γρηγορότερα, αλλά και η παραγόμενη στο πριστήριο πριστή ξυλεία πρέπει αμέσως να στοιβάζεται κατάλληλα.
Προς τούτο σχηματίζονται στοιβάδες (ντάνες) στις οποίες η πριστή ξυλεία τοποθετείται σε οριζόντιες σειρές που χωρίζονται μεταξύ τους με πηχάκια.

Οι πιθανές παραμορφώσεις της πριστής ξυλείας από την επίπεδη και ορθογώνια μορφή της, αν μετά την πρίση δεν γίνει στοίβαξη (ντάνιασμα) της ξυλείας για να τοποθετηθεί η ντάνα είτε στο ξηραντήριο για τεχνητή ξήρανση, είτε σε υπόστεγο ή στο ύπαιθρο για φυσική ξήρανση. Σημειωτέον, το μεσαίο πριστοτεμάχιο στρέβλωσε λόγω λανθασμένης τοποθέτησης των πηχακιών.

Τα διαχωριστικά πηχάκια παίζουν τον σπουδαιότερο ρόλο στη φυσική ξήρανση της ξυλείας, καθώς βοηθούν στο να ξηραθεί ο αέρας μεταξύ των πριστοτεμαχίων της ξυλείας, με αποτέλεσμα να αφαιρείται η υγρασία από το ξύλο. Ταυτόχρονα, τα πηχάκια στηρίζουν και τα πριστοτεμάχια της ντάνας έτσι που να αποφεύγονται ή να περιορίζονται τα στραβώματα και οι άλλες παραμορφώσεις τους.

Οι ντάνες της ξυλείας συνήθως έχουν πλάτος από 2 – 2,5 μέτρα, ύψος από 4 μέχρι 5 μέτρα και μήκος όσο είναι το μήκος της πριστής ξυλείας.
Σε κάθε στοιβάδα πρέπει να τοποθετείται ένα μόνο είδος ξύλου. Όσο πιο ψηλή είναι η ντάνα, τόσο η πίεση επί των ξύλων είναι μεγαλύτερη και αποφεύγονται έτσι οι στρεβλώσεις. Βέβαια, πρέπει να προσέχουμε να μην είναι το ύψος τόσο μεγάλο, για να μη δημιουργεί ανωμαλίες στην κατακόρυφη θέση των στοιβάδων, κάτι που πρέπει να τηρείται σχολαστικά. Οι στοιβάδες όταν βρίσκονται στο ύπαιθρο, πρέπει να προστατεύονται με σκέπαστρα από τη βροχή.

Για να μη σχίσουν τα ξύλα από τον ήλιο, οι στοιβάδες προστατεύονται με κάλυψη στη νότια πλευρά τους, ενώ τα σόκορα επαλείφονται με παραφίνη ή άλλες ουσίες.

Στην Ελλάδα λόγω της μεγάλης θερμοκρασίας κατά το καλοκαίρι και της μεγάλης αλλαγής της υγρασίας ανάμεσα στη μέρα και στη νύχτα, πρέπει οι στοιβάδες των πολύτιμων ξύλων, των ξύλων που έχουν πολλά νεύρα και των ξυλοφύλλων που έχουν μεγάλο πάχος να τοποθετούνται κάτω από υπόστεγα.

Οι στοιβάδες για να αερίζονται καλά πρέπει να τοποθετούνται πάνω σε βάθρα από τσιμέντο ή ξύλινα, αλλά εμποτισμένα. Το ύψος της πιο χαμηλής σειράς ξύλων από το δάπεδο πρέπει να είναι τουλάχιστον 40 με 50εκ. Αυτό βοηθάει στην κυκλοφορία του αέρα, ο οποίος περνώντας μέσα από τη στοιβάδα και υγραινόμενος ψύχεται, γίνεται, βαρύτερος και κατέρχεται προς τη βάση απ’ όπου διαφεύγει εύκολα εφόσον υπάρχει αρκετό διάκενο.

Διάρκεια ξήρανσης

Τη διάρκεια της φυσικής ξήρανσης επηρεάζουν οι εξής παράγοντες:
– Το είδος του ξύλου.
– Η αρχική υγρασία.
– Η εποχή ξήρανσης.
– Το πάχος των πήχεων (2- 4 εκατ.).
– Οι διαστάσεις και η διαμόρφωση της ντάνας.
– Το έδαφος και το κλίμα.
– Το πάχος της ξυλείας.
– Ο τρόπος πρίσης της ξυλείας.

Ορισμένα είδη μεγάλου ειδικού βάρους και άλλα που έχουν μέσα στα κύτταρά τους εκχυλίσματα αργούν να ξεραθούν, όπως η δρυς, η οξιά, τα οπωροφόρα, ελιά κ.λπ.
Όταν η αρχική υγρασία είναι μεγάλη αυξάνει και η διάρκεια της φυσικής ξήρανσης. Πολλές φορές συναντούμε αρχικές υγρασίες ξυλείας μέχρι 100% και 150%.

Η εποχή της φυσικής ξήρανσης παίζει σπουδαίο ρόλο. Το καλοκαίρι τα ξύλα ξεραίνονται πιο γρήγορα από το χειμώνα, γιατί η σχετική υγρασία της ατμόσφαιρας είναι μικρότερη.

Το πάχος που έχουν τα πηχάκια της ντάνας επηρεάζει σημαντικά τη διάρκεια της ξήρανσης.

Όταν θέλουμε να επιταχύνουμε τη φυσική ξήρανση, κυρίως το χειμώνα, αυξάνουμε το πάχος των πήχεων, ώστε να διέρχεται περισσότερο αέρας, ενώ όταν θέλουμε να την επιβραδύνουμε, ιδίως το καλοκαίρι, για να μην σχίσουν και πετσικάρουν τα ξύλα, χρησιμοποιούμε μικρού πάχους πηχάκια.

Για τη σωστή ξήρανση της ξυλείας στον αέρα (φυσική ξήρανση) πρέπει να λαμβάνονται υπόψη:

– Η κατάλληλη εκλογή του γηπέδου: Πρέπει να προτιμούνται γήπεδα που βρίσκονται κάπως σε ψηλότερη θέση και δεν περιβάλλονται από υψώματα, κτήρια ή δέντρα που εμποδίζουν την κίνηση του αέρα.
Στο έδαφος που στοιβάζεται η ξυλεία δεν πρέπει να υπάρχουν χόρτα, γιατί εμποδίζουν την κίνηση του αέρα και ευνοούν την ανάπτυξη και τις προσβολές από μύκητες. Το έδαφος πρέπει να αποστραγγίζεται από τα νερά της βροχής.

– Η σωστή διάταξη των στοιβάδων: Οι ντάνες πρέπει να τοποθετούνται σε σειρές διατεταγμένες παράλληλα. Ανάμεσα στις ντάνες αφήνονται δρόμοι και διάδρομοι που χρησιμεύουν για την κίνηση των οχημάτων, των εργατών, για την ελεύθερη κίνηση του αέρα και σαν αντιπυρικές λωρίδες. Οι κεντρικοί δρόμοι πρέπει να διατάσσονται με κατεύθυνση από το βορρά προς το νότο, έτσι που ο ήλιος να επιδρά καλύτερα, να λιώνει τα χιόνια και να ξεραίνει γρηγορότερα το έδαφος.

Το πλάτος των στοιβάδων έχει επίδραση στην οριζόντια κίνηση του αέρα, γιατί όπως είναι γνωστό ο αέρας κινείται οριζόντια και κατακόρυφα.
Ξυλεία που προσβάλλεται εύκολα από μύκητες και κυάνωση πρέπει να στοιβάζεται σε στενές ντάνες πλάτους μέχρι 2 μέτρα.
Σε περιπτώσεις που δημιουργούνται στοιβάδες μεγαλύτερου πλάτους, συνιστάται να αφήνονται στο μέσον της ντάνας αεραγωγοί κενοί, για να διευκολύνουν την κατακόρυφη κίνηση του αέρα.

Αριστερά: Ντάνισμα με αεραγωγό στο κέντρο για να διευκολύνεται η προς τα κάτω κίνηση του αέρα. Κέντρο: Τρεις ντάνες, η μία πάνω στην άλλη από την όψη των σόκορων. Δεξιά: Οι ίδιες ντάνες από πλάγια όψη. Διακρίνονται τα βάθρα (φαλάγγια) στήριξης, τα πηχάκια με κανονική κατακόρυφη διάταξη και η στέγη.

– Το ύψος των στοιβάδων: Στα κωνοφόρα είδη συνιστώνται στοιβάδες με ύψος όχι μεγαλύτερο από 2 – 2,5 μ. Στα πλατύφυλλα που έχουν την τάση να παραμορφώνονται, συνιστώνται μεγαλύτερου ύψους στοιβάδες μέχρι 3 και 4 μ. γιατί το βάρος της ντάνας συντελεί στην αποφυγή δημιουργίας παραμορφώσεων της ξυλείας.

Ο αέρας μέσα στις στοιβάδες κινείται οριζόντια με τη βοήθεια του ανέμου και κατακόρυφα με τη βαρύτητά του ψυχόμενος. Κατά συνέπεια όσο μεγαλύτερο είναι το ύψος μιας στοιβάδας τόσο ψηλότερα βρίσκεται το επίπεδο κορεσμού. Το μεγάλο ύψος τους σε σχέση με το πλάτος τους συντελεί κατά μικρό ποσοστό στην επιβράδυνση της φυσικής ξήρανσης, κυρίως στα χαμηλότερα τμήματα της στοιβάδας. Πάντως το ύψος μιας στοιβάδας δεν ασκεί σοβαρή επίδραση στην ξήρανση, όταν δεν υπάρχουν εμπόδια στην οριζόντια κίνηση του αέρα.

– Τα βάθρα (φαλάγγια): Οι ντάνες δεν πρέπει να εφάπτονται στο έδαφος, γιατί η ξυλεία θα προσβληθεί εύκολα από διάφορους μικροοργανισμούς που υπάρχουν στο έδαφος και γιατί δεν διευκολύνεται η κυκλοφορία του αέρα.

Τα βάθρα είναι μόνιμα ή κινητά. Το ύψος των βάθρων (τσιμεντόλιθοι ή δοκάρια) πρέπει να φτάνει περίπου τα 40-50 εκ. από το έδαφος. Έτσι η πρώτη στρώση της ξυλείας στην ντάνα θ’ απέχει από το έδαφος περίπου 40-50 εκ., ανάλογα με την περιοχή.

– Το ντάνιασμα με πηχάκια: Είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος ντανιάσματος της ξυλείας. Τα πηχάκια διευκολύνουν τον αέρα να έρθει σε επαφή με όλες τις επιφάνειες όλων ξύλων και διατηρούν την ξυλεία σε επίπεδη θέση. Πρέπει να κατασκευάζονται από καθαρό ευθύινο άρροζο, ξηραμένο στον αέρα ξύλο, κατά προτίμηση από κωνοφόρα είδη και να έχουν ομοιόμορφο πάχος.
Πηχάκια από σομφό ξύλο συνήθως πρέπει ν’ αποφεύγονται γιατί μπορεί να έχουν μύκητες που μπορούν να μεταδοθούν και στην υπόλοιπη ξυλεία.

Όταν γίνει αποστοίβαξη της ξυλείας τα πηχάκια γίνονται δέμα προσεκτικά και φυλάσσονται σε ξηρό περιβάλλον για να χρησιμοποιηθούν πάλι όταν χρειασθεί.

Οι διατομές των πήχεων μπορεί να είναι 2,5χ2,5 εκ. ή 2,5χ1,5 εκ. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν πηχάκια και άλλων διατομών, όπως 2,5χ3,2 ή 2,5χ3,8 εκ. κυρίως όταν η ξυλεία στοιβάζεται αργά το φθινόπωρο, ή το χειμώνα.
Για την αποτελεσματικότερη λειτουργία πρέπει να τοποθετούνται σε κανονικές αποστάσεις το ένα από το άλλο, σε κατακόρυφες σειρές και σε τρόπο ώστε να υποστηρίζουν τα άκρα της ξυλείας, προς αποφυγή φθορών και παραμορφώσεων. Ο αριθμός κι η θέση των πήχεων στη στοιβάδα μπορεί να έχει σοβαρή επίδραση στη ξήρανση και στη δημιουργία ημιπαραμορφώσεων.

Ο αριθμός των πήχεων ποικίλλει ανάλογα με το είδος, το πάχος, την κατηγορία και την ποιότητα της στοιβαζόμενης ξυλείας.
Ξυλεία που έχει τάση να παραμορφώνεται χρειάζεται περισσότερα πηχάκια από άλλη που δεν παρουσιάζει αυτά τα φαινόμενα. Η λεπτού πάχους ξυλεία χρειάζεται περισσότερα πηχάκια απ’ ότι η χονδρή για να έχουμε λιγότερες παραμορφώσεις. Αν η ξυλεία προσβάλλεται από μύκητες χρειάζονται λιγότερα πηχάκια. Η ξυλεία πρώτης ποιότητας χρειάζεται περισσότερα πηχάκια απ’ ότι η ξυλεία κατώτερης ποιότητας του ίδιου δασοπονικού είδους. είναι Ο.Κ. σβήσε μόνο το κίτρινο χρώμα

Πρέπει να σημειωθεί ότι κατά την τοποθέτηση των πήχεων στη ντάνα, το πρώτο πηχάκι πρέπει να τοποθετείται ακριβώς στο μέσον του μήκους της για να μην κάνει κοιλιά και τα υπόλοιπα εκατέρωθεν του πρώτου.

Απ’ όλα τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι οι διαστάσεις και η απόσταση των διαχωριστικών πήχεων του ενός από τον άλλο, επιδρούν στην ταχύτητα της ξήρανσης και στη διατήρηση της καλής φόρμας της ξυλείας. Συνεπώς, ξυλεία από κωνοφόρα είδη, πεύκη, ελάτη κ.τ.λ. πάχους 5 εκατ. και πάνω που αντέχει περισσότερο στη γρήγορη ξήρανση χωρίς φθορές απ’ ότι η ξυλεία των πλατυφύλλων μπορεί να στοιβάζεται σ’ όλες τις εποχές του έτους με διαχωριστικά πηχάκια 2,5 εκ. που απέχουν το ένα από το άλλο, στην ίδια στρώση από 80 εκ μέχρι 1 μέτρο. Για ξυλεία μικρότερου πάχους η απόσταση των διαχωριστικών πήχεων πρέπει να είναι μικρότερη, κυμαινόμενη από 40-60 εκ.

Ξυλεία από πλατύφυλλα είδη, τα οποία ραγαδώνονται εύκολα όταν η επιφάνειά τους ξεραίνεται ή παρουσιάζουν τάσεις παραμόρφωσης, όπως η οξιά, η δρυς κ.λπ., πρέπει να στοιβάζονται τους φθινοπωρινούς μήνες ή κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Στην τελευταία περίπτωση, για ξυλεία πάχους 2,5 εκ. πρέπει να χρησιμοποιούνται διαχωριστικά πηχάκια, επίσης 2,5 εκ. πάχους και η απόσταση μεταξύ τους να είναι 40-60 εκ.. Όταν τέτοια ξυλεία στοιβάζεται την άνοιξη ή το καλοκαίρι, ενώ κανονικά αυτό θα έπρεπε να αποφεύγεται, πρέπει να χρησιμοποιούνται πηχάκια μικρότερου πάχους από 1-1,5 εκ.

Ξυλεία των παραπάνω ειδών με πάχος μικρότερο από 2,5 εκ. μπορεί να στοιβάζεται με πηχάκια σε απόσταση το ένα από το άλλο 25-30 εκ. Τα παχύτερα διαχωριστικά πηχάκια μπορούν να χρησιμοποιούνται στα χαμηλότερα μέρη της ντάνας, γιατί αφήνουν μεγαλύτερα ανοίγματα στην στρώση της ξυλείας και διευκολύνουν έτσι την οριζόντια κυκλοφορία του αέρα στο τμήμα αυτό, που ξηραίνεται αργότερα από τ’ άλλα τμήματα της ντάνας.

Γενικά σε κάθε στοιβάδα πρέπει να υπάρχει κενός χώρος περίπου ίσος προς το 20% του όγκου της.

Πάντως το πάχος των πήχεων, η απόσταση μεταξύ τους κ.τ.λ. ποικίλλουν στα διάφορα είδη και στους διάφορους τόπους, γι’ αυτό καλό είναι να εκλέγονται μετά από πειραματισμούς. Επειδή όμως αυτό στην πράξη είναι δύσκολο να γίνει, συνιστάται να ακολουθούνται αυτά που αναφέρθηκαν παραπάνω, με μερικές παραλλαγές, ανάλογα με τις σχετικές παρατηρήσεις από την πείρα.

Διάφοροι τρόποι τοποθέτησης πριστής ξυλείας για φυσική ξήρανση

Στα διάφορα καδρονοειδή και στους στρωτήρες των σιδηροδρόμων δεν χρησιμοποιούνται πηχάκια, αλλά σαν πηχάκια χρησιμοποιούνται τα ίδια τα ξύλα που πρόκειται να ξεραθούν
Ο τρόπος αυτός λέγεται αυτοστοίβαξη της ξυλείας.
Πάντως η χρησιμοποίηση της ίδιας της ξυλείας αντί για διαχωριστικά πηχάκια πρέπει να αποφεύγεται.

Ένας άλλος τρόπος ντανιάσματος είναι ο σχηματισμός ντάνας χωρίς τη χρησιμοποίηση διαχωριστικών πήχεων. Τέτοια στοίβαξη χλωρής ξυλείας ή ξυλείας που δεν ξεράθηκε καλά, δεν πρέπει να γίνεται ούτε και για μικρό χρονικό διάστημα, κυρίως όταν ο καιρός είναι θερμός ή υγρός, γιατί ευνοείται η ανάπτυξη των διαφόρων μυκήτων, ακόμα και μέσα σ’ ελάχιστες ώρες, με αποτέλεσμα την ποιοτική υποβάθμιση.

Τέλος μπορεί να γίνει και όρθια στοίβαξη της ξυλείας. Δηλαδή να στηριχθεί το ένα άκρον της σ’ ένα υποστήριγμα ή στο έδαφος και το άλλο σε άλλο υποστήριγμα. Και ο τρόπος αυτός της ξήρανσης πρέπει να αποφεύγεται, γιατί εγκυμονεί τραυματισμό του ξύλου, λόγω του βάρους του και εύκολη επιφανειακή ραγάδωση, επειδή η υγρασία εξατμίζεται γρήγορα από την επιφάνεια, κυρίως όταν ο καιρός είναι θερμός. Ακόμη, η μέθοδος αυτή απαιτεί μεγάλες εκτάσεις. Επειδή, όμως εξασφαλίζει γρήγορη επιφανειακή ξήρανση, εμποδίζεται έτσι η προσβολή του ξύλου από τους μύκητες της κυάνωσης κι αυτό γίνεται συνήθως στην πεύκη.

Πολλές φορές είμαστε υποχρεωμένοι να ντανιάσουμε ξυλεία διαφορετικών μηκών. Στην περίπτωση αυτή, για να μη δημιουργείται ντάνα στην οποία άλλα άκρα προεξέχουν και άλλα εισέχουν, φροντίζουμε να δημιουργείται μια ντάνα παραλληλεπίπεδη, τοποθετώντας πηχάκια και στα άκρα της ξυλείας που βρίσκονται μέσα στη ντάνα.

Κάτοψη στρώσης με πριστά ανόμοιου μήκους. Φροντίζουμε τα άκρα των κοντών κομματιών να στηρίζονται με πηχάκια. Στο μέσον του μήκους της ντάνας πάντα τοποθετείται πηχάκι για να μην κάνει κοιλιά.

Για την προστασία της ξυλείας από τον ήλιο, βροχή, χιόνι κ.λπ. οι στοιβάδες πρέπει να σκεπάζονται με διάφορα στέγαστρα που να αφήνουν ανοιχτές τις γύρω πλευρές ώστε η ξυλεία να αερίζεται καλά.

Όσο μεγαλύτερο πάχος έχει η πριστή ξυλεία τόσο περισσότερο αργεί η ξήρανση. Η διάρκεια είναι ανάλογη με το τετράγωνο του πάχους. Η ξυλεία που είναι κομμένη κατ’ εφαπτομένη ξηραίνεται πιο γρήγορα απ’ ότι η κομμένη κατ’ ακτίνα.

Επειδή μετά το τέλος της φυσικής ξήρανσης τα ξύλα έχουν πάρει την οριστική τους μορφή, οποιοδήποτε στράβωμα που οφείλεται στη κακή στοίβαξη παραμένει σαν μόνιμο ελάττωμα και καθιστά το ξύλο άχρηστο.

Συνήθως, όταν η ξήρανση αρχίζει το καλοκαίρι τελειώνει σε 4-5 μήνες. Όταν αρχίζει το φθινόπωρο διαρκεί 8-10 μήνες. Τα μαλακά ξύλα για να στεγνώσουν χρειάζονται το μισό χρόνο απ’ ότι τα σκληρά.

Η ξυλεία που προορίζεται για κοινές κατασκευές αφήνεται λίγο χρόνο και δεν επιδιώκεται πλήρη ξήρανση. Συνήθως όταν είναι μαλακή αφήνεται προς ξήρανση επί ένα έτος. Η ξυλεία για έπιπλα αφήνεται περισσότερο χρόνο, μέχρι δύο χρόνια, ενώ τέλος αν προορίζεται για ειδικές κατασκευές, όπως μουσικά όργανα, μπορεί να παραμείνει επί 4 χρόνια για να ξεραθεί τελείως.

Ξυλεία μεγάλου πάχους 10-20 cm για να ξηραθεί ομοιόμορφα χρειάζεται πολλά χρόνια, γι’ αυτό σ’ αυτά τα πάχη συνιστάται επανάπριση και ξήρανση σε μικρότερες διαστάσεις.

Ξήρανση καπλαμάδων

Η φυσική ξήρανση των καπλαμάδων γίνεται με την τοποθέτηση άφθονων φύλλων πάνω σε ράφια, μέσα σε αποθήκες που έχουν παραθυρόφυλλα που ανοιγοκλείνουν, ανάλογα με την εξωτερική υγρασία.

Η ξήρανση λόγω του λεπτού πάχους των φύλλων γίνεται γρήγορα, μέσα σε μέρες. Μετά την ξήρανση, τα φύλλα δένονται σε πακέτα ανάλογα με τον κορμό προέλευσης, ή τοποθετούνται σε κλειστές αποθήκες. Το καλοκαίρι για να μη σκίσουν, παίρνονται μέτρα για να υπάρχει κατάλληλο περιβάλλον από πλευράς υγρασίας και θερμοκρασίας, ώστε η υγρασία ισορροπίας να βρίσκεται γύρω στο 20%. Πρακτικώς αυτό γίνεται με τη διαβροχή του πατώματος με νερό ή με εκτόξευση σταγονιδίων ψυχρού νερού μέσα στην αποθήκη με τη βοήθεια ανεμιστήρα, καθώς πέφτει το νερό.

Τα υπέρ και κατά της φυσικής και της τεχνητής (στο ξηραντήριο) ξήρανσης

Η φυσική ξήρανση παρουσιάζει πολλά πλεονεκτήματα αλλά έχει και αρκετά μειονεκτήματα. Ανάμεσα σ’ αυτά τα κυριότερα είναι:

– Δεν μπορούμε να πετύχουμε την επιθυμητή υγρασία του ξύλου, κυρίως κάτω από 12%. Υπάρχει κίνδυνος να προσβληθεί το ξύλο από μύκητες και έντομα.
– Η διάρκεια της ξήρανσης είναι μεγάλη.

Η τεχνητή ξήρανση (στο ξηραντήριο) παρουσιάζει τα εξής πλεονεκτήματα:
– Μειώνει τη διάρκεια της ξήρανσης σε χαμηλά χρονικά επίπεδα, από 2 μέχρι 20 μέρες, ανάλογα με το πάχος και το είδος του ξύλου. Βέβαια μπορούμε να στεγνώσουμε το ξύλο και πιο γρήγορα αυξάνοντας την θερμοκρασία στο ξηραντήριο, αλλά τότε υπάρχει κίνδυνος να το καταστρέψουμε γιατί με πιο γρήγορη ξήρανση απ’ ότι πρέπει το ξύλο σχίζεται και στραβώνει.

Με τη φυσική ξήρανση, όσο κι’ αν την παρατείνουμε, δεν μπορούμε να ελαττώσουμε την υγρασία κάτω από 12-16%. Η υγρασία αυτή είναι πολύ μεγάλη για την επιπλοποιία, τα παρκέτα και τα εσωτερικά κουφώματα.

Με την τεχνική ξήρανση μπορούμε να κατεβάσουμε όσο πιο χαμηλά θέλουμε την υγρασία, αυξάνοντας την διάρκεια της λειτουργίας του ξηραντηρίου και την θερμοκρασία μέχρι ορισμένων ορίων.

Με την τεχνητή ξήρανση, λόγω της σχετικά μεγάλης θερμοκρασίας (60-70 βαθμ. Κελσίου ) και της μεγάλης υγρασίας 70-80%, το ξύλο όχι μόνο δεν προσβάλλεται από μύκητες και έντομα, αλλά και αυτά που πιθανόν υπάρχουν καταστρέφονται.

Εκείνο που πρέπει να ξέρουμε είναι ότι το ξύλο που ξεράθηκε σε ξηραντήρια, αν τοποθετηθεί σε υγρό περιβάλλον πάλι θα ξαναπάρει υγρασία, έστω και κάπως λιγότερη. (Το φαινόμενο αυτό είναι λιγότερο έντονο σε ξύλα που ξηράνθηκαν στον αέρα).

Στην Ελλάδα η ανάγκη της τεχνητής ξήρανσης είναι μικρότερη σε σχέση με τις χώρες του βορρά, γιατί λόγω των κλιματικών συνθηκών η υγρασία της ξυλείας μπορεί να κατέβει σε χαμηλά επίπεδα με την ξήρανση στον αέρα. Μάλιστα, για τα κωνοφόρα, όταν η ξυλεία έχει μικρό πάχος, η ξήρανση μπορεί να γίνει πολύ γρήγορα. Προκειμένου όμως για σκληρή ξυλεία πολυτίμων ειδών είναι προτιμότερο να εμπιστεύεται κανείς μόνο την τεχνητή ξήρανση, για τους λόγους που αναφέρθηκαν παραπάνω.

Τελική υγρασία, ανάλογα με τη χρήση της ξυλείας

Όταν η ξυλεία θα βγει από το ξηραντήριο πρέπει να έχει μία υγρασία ανάλογη με την χρήση για την οποία προορίζεται. Αδικαιολόγητα χαμηλή τελική υγρασία δεν πρέπει να επιδιώκεται εκεί που δεν χρειάζεται, γιατί αυτό σημαίνει άσκοπη δαπάνη.

Αν ο προορισμός της ξήρανσης είναι η προστασία από προσβολές μυκήτων κατά τη διάρκεια της μεταφοράς της ξυλείας με αυτοκίνητα, πλοία κ.τ.λ. η υγρασία υποβιβάζεται στο 20% ή λίγο χαμηλότερα και στον τόπο προορισμού μπορεί να γίνει συμπληρωματική ξήρανση.

Όταν η ξυλεία προορίζεται για εξωτερικά κουφώματα η υγρασία πρέπει να κατεβαίνει σε επίπεδα 12-15%.

Για κατασκευές εσωτερικών χώρων με κεντρική θέρμανση, το ξύλο πρέπει να ξεραίνεται μέχρι που η υγρασία του να κατέβει σε 6-8%. Αυτό ισχύει κυρίως για τα παρκέτα, γιατί αν η υγρασία δεν είναι χαμηλή η συρρίκνωση που θα ακολουθήσει θα προκαλέσει ανοίγματα στους αρμούς.