Πρόγραμμα «Εξοικονόμηση κατ’ οίκον»

1. Επιπλέον κίνητρα για τα ξύλινα κουφώματα
2. Ξύλινα κουφώματα υψηλής τεχνολογίας

Επιπλέον κίνητρα για τα ξύλινα κουφώματα

Απρίλιος 2010. Χάρης Παναγιωτίδης (inerSCALA ΑΒΕΕ), πολ. μηχανικός Α.Π.Θ., πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Κατασκευαστών Ξύλινων Κουφωμάτων.

Χωρίς αμφιβολία, από το πολυαναμενόμενο πρόγραμμα «ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΚΑΤ’ ΟΙΚΟΝ πηγάζουν σημαντικά οφέλη τόσο για τους καταναλωτές οι οποίοι θα δεχθούν σημαντική βοήθεια για την αναβάθμιση της κατοικίας τους, όσο και για τους κατασκευαστές. Το μεγαλύτερο όμως όφελος για όλους εμάς αλλά και για τις επόμενες γενιές, προκύπτει από την μείωση των ρύπων που επιβαρύνουν το περιβάλλον στο οποίο ζούμε, καθώς και από την εξοικονόμηση ενέργειας σε εθνικό επίπεδο.

Ο Σύνδεσμος κατασκευαστών ξύλινων κουφωμάτων υποδέχεται το συγκεκριμένο πρόγραμμα ως ένα θετικό βήμα προς την κατεύθυνση των στόχων στους οποίους αποβλέπει. Τα οφέλη που προκύπτουν από αυτό είναι αδιαμφισβήτητα και αναλύονται πλήρως στο δελτίο τύπου του Συνδέσμου μας (www.xylinokoufoma.gr).
Ωστόσο υπάρχουν ορισμένα σημεία στα οποία θα έπρεπε να είχε δοθεί μεγαλύτερη προσοχή.

Για να χαρακτηρίσουμε κάποιο προϊόν «φιλικό προς το περιβάλλον» δεν αρκεί η «οικολογική συμπεριφορά» του μόνον κατά την χρήση του. Πρέπει να γνωρίζουμε επίσης πόσο επιβαρύνεται το περιβάλλον κατά την δημιουργία του αλλά και κατά την απόρριψή του.

Κάθε ανθρώπινο δημιούργημα απαιτεί για την κατασκευή του σημαντικά ποσά ενέργειας που επιβαρύνουν το περιβάλλον, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις είναι αναπόφευκτη η παραγωγή χημικών αποβλήτων που δηλητηριάζουν το περιβάλλον.

Το περιβάλλον δηλητηριάζεται επίσης από τους τόνους ανθρώπινων «τεχνουργημάτων» που δεν είναι δυνατόν να ανακυκλωθούν, αποσυντίθενται με πολύ αργό ρυθμό και μολύνουν με τον τρόπο αυτό το υπέδαφος και τις θάλασσες.

Το πρόγραμμα «ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΚΑΤ’ ΟΙΚΟΝ» αναφέρεται μόνον στην εξοικονόμηση της ενέργειας που προκύπτει από την χρήση των «οικολογικών» κτιρίων, χωρίς καμία αναφορά στην κατασκευή τους από πραγματικά οικολογικά προϊόντα. Για τον κλάδο μας, η αναφορά σε όλο το φάσμα του κύκλου ζωής των κατασκευαστικών υλικών ενός κτιρίων έχει μεγάλη σημασία.

Οι επιδόσεις των ξύλινων κουφωμάτων, όπως όλοι γνωρίζουμε, κατά την χρήση τους είναι αυταπόδεικτες, μετρήσιμες και αδιαμφισβήτητες. Η σχέση απόδοση/τιμή για τα ξύλινα κουφώματα είναι ανώτερη σε σύγκριση με κουφώματα κατασκευασμένα
από άλλα υλικά.

Μια απλή έρευνα αγοράς θα πείσει και τον πλέον δύσπιστο ότι προφίλ άλλων κουφωμάτων που επιτυγχάνουν αποδόσεις ανάλογες των ξύλινων, διατίθενται στην αγορά με συγκριτικά μεγαλύτερο κόστος. Ίσως το μεγαλύτερο «μειονέκτημα» των ξύλινων κουφωμάτων είναι ότι δεν μπορούν να παρουσιάσουν κάποιο προφίλ χαμηλών επιδόσεων σε ελκυστική τιμή, αφού η ίδια η φύση του ξύλου απαγορεύει τις «χαμηλές επιδόσεις»! Το γεγονός αυτό εκμεταλλεύονται τα ανταγωνιστικά προϊόντα και πλασάρονται ως «οικονομικά».

Ποιες είναι όμως οι επιπτώσεις από την χρήση των θεωρητικά «οικονομικών» κουφωμάτων; Δεν χρειάζεται βεβαίως ιδιαίτερη ανάλυση το γεγονός ότι ένα κούφωμα χαμηλών επιδόσεων θα επιτρέψει απώλειες ενέργειας που τελικά ανεβάζουν το κόστος χρήσης του.

Έτσι η εξοικονόμηση κάποιων χρημάτων κατά την αγορά έχει ως συνέπεια την κατασπατάληση πολλαπλάσιων ποσών κατά την χρήση, αλλά και την επιβάρυνση του περιβάλλοντος από την άσκοπη απώλεια της ενέργειας.

Αυτό που είναι όμως λιγότερο γνωστό, είναι η οικολογική καταστροφή που προέρχεται από τις διαδικασίες παραγωγής των πρώτων υλών για τα κουφώματα αλουμινίου και τα πλαστικά κουφώματα.

Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι σύμφωνα με τον διεθνή οργανισμό προστασίας του περιβάλλοντος WWF, για κάθε παράθυρο που παράγεται από PVC, απελευθερώνονται συνολικά 50kgr διοξείδιο του άνθρακα (CO2). Οι αντίστοιχες εκπομπές CO2 για ένα παράθυρο αλουμινίου ίδιου τύπου και διαστάσεων, φθάνουν τα 250kgr, ενώ για την παραγωγή ενός αντίστοιχου ξύλινου κουφώματος απελευθερώνονται μόλις 5,7kgr CO2.

Οι εκπομπές όμως του CO2 δεν είναι το μόνο πλήγμα που δέχεται το περιβάλλον από τα προϊόντα αυτά. Για την παραγωγή τους λαμβάνουν χώρα μια σειρά από χημικές διεργασίες, μέχρι την παραλαβή του τελικού προϊόντος, που τα παράγωγά τους είναι ιδιαίτερα τοξικά.

Χαρακτηριστική είναι η διαδικασία παραγωγής αλουμινίου από κοιτάσματα βωξίτη. Η πολύπλοκη διαδικασία ηλεκτρόλυσης που ακολουθείται, εκτός από την τεράστια κατανάλωση ενέργειας (για 1kg Αλουμινίου απαιτούνται 20KW ηλεκτρικής ενέργειας), αφήνει ως υποπροϊόν τοξικά απόβλητα, μεταξύ των οποίων και η κόκκινη λάσπη με υψηλό pH, στην οποία δεν είναι δυνατόν να φυτρώσει τίποτα. Και όλα αυτά χωρίς να αναφέρουμε την καταστροφή που προκαλεί στο περιβάλλον η εξόρυξη του βωξίτη.

Μια επίσκεψη στα βουνά της Γκιώνας και του Παρνασσού αρκεί για να διαπιστώσει κανείς την μετατροπή του πανέμορφου δάσους σε σεληνιακό τοπίο, στα σημεία εξόρυξης.

Αλλά και το PVC δημιουργεί περιβαλλοντικά προβλήματα σε όλο τον κύκλο της ζωής του. Η παραγωγή PVC απαιτεί τη μεταφορά επικίνδυνων εκρηκτικών ουσιών και συνεπάγεται τη δημιουργία τοξικών αποβλήτων. Κατόπιν, επειδή το PVC από μόνο του είναι σχεδόν άχρηστο ως πλαστικό, πρέπει να αναμιχθεί με μια σειρά από χημικές ουσίες για να γίνει μαλακό και εύκαμπτο, με βαρέα μέταλλα για να γίνει σκληρό ή να αποκτήσει χρώμα και με μυκητοκτόνα που το προστατεύουν από αδηφάγα βακτήρια. Έτσι η παραγωγή του PVC δημιουργεί επιπλέον μια παράλληλη τοξική βιομηχανία.

Για την κατασκευή των ξύλινων κουφωμάτων χρησιμοποιούνται μόνον μηχανικές μέθοδοι χωρίς χρήση χημικών, από την υλοτόμηση της ξυλείας μέχρι και την τοποθέτηση των κουφωμάτων. Ακόμη και τα βερνίκια που χρησιμοποιούνται (ένα από τα αδύνατα σημεία του παρελθόντος) δεν περιέχουν διαλύτες, αλλά έχουν βάση το νερό εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα μεγάλη διάρκεια ζωής με μηδενική ανάγκη συντήρησης.

Η υλοτόμηση πλέον δεν γίνεται αλόγιστα, αλλά μέσα από διαδικασίες αειφορικής διαχείρισης που επιβάλλουν διεθνείς οργανισμοί. Οι κυρώσεις για όσους υλοτομούν παράνομα είναι τεράστιες και επιβάλλονται όχι μόνο μέσω των διεθνών οργανισμών προστασίας δασών, αλλά και από τις κυβερνήσεις των εν λόγω χωρών, αφού διαπίστωσαν πως η αποψίλωση των δασών οδηγεί στην εξαφάνιση του φυσικού πλούτου, στον οποίο στηρίζονται οι οικονομίες τους.

Τέλος επειδή κανένα υλικό δεν είναι αθάνατο, αξίζει να σημειωθεί η επιβάρυνση που δέχεται το περιβάλλον έπειτα από την απόρριψη των κουφωμάτων. Το μεγαλύτερο επιχείρημα των κατασκευαστών κουφωμάτων από πλαστικό και αλουμίνιο για το θέμα αυτό, είναι η ανακύκλωση. Είναι αλήθεια ότι σημαντικό ποσοστό των κατασκευών από αλουμίνιο ανακυκλώνεται, όχι όμως χωρίς κόστος. Η κατανάλωση της ενέργειας που απαιτείται με την διαδικασία της ανακύκλωσης είναι 10 φορές μικρότερη από αυτή της παραγωγής αλουμινίου από βωξίτη. Είναι όμως και πάλι έξι φορές μεγαλύτερη από την ενέργεια που απαιτείται για την κατασκευή ξύλινων κουφωμάτων!

Η ανακύκλωση των πλαστικών βρίσκεται ακόμη σε νηπιακό στάδιο. Μακάρι η ανακύκλωση να ριζώσει στις συνειδήσεις μας και να βρίσκει εφαρμογή για όλα τα υλικά, όμως σήμερα μόνο το 1% των παραγόμενων πλαστικών προϊόντων ανακυκλώνεται. Το υπόλοιπο 99% καταλήγει σε χωματερές, όπου τα πρόσθετα που χρησιμοποιούνται για την σταθεροποίηση του PVC μπορούν να εκπλυθούν και να διαρρεύσουν στο περιβάλλον. Όταν καίγεται, απελευθερώνει ένα όξινο αέριο, καθώς και διοξίνες και άλλες οργανοχλωριωμένες ενώσεις, εξαιτίας του περιεχομένου του σε χλώριο.

Το ξύλο αντίθετα είναι φιλικό προς το περιβάλλον ακόμη και έπειτα από την απόρριψή του. Επειδή είναι φυσικό υλικό η αποσύνθεσή του όχι μόνο δεν επιβαρύνει το περιβάλλον αλλά αποτελεί κρίκο της διατροφικής αλυσίδας της φύσης. Τα παράγωγα της αποσύνθεσης του ξύλου αποτελούν φυσικό λίπασμα για την χλωρίδα. Υπάρχει καλύτερη ανακύκλωση;

Για τους παραπάνω λόγους, τα ξύλινα κουφώματα θα έπρεπε να «χαίρουν» ιδιαίτερης μεταχείρισης από την πολιτεία και να δοθούν επιπλέον κίνητρα για την τοποθέτηση ξύλινων κουφωμάτων.
Χάρης Παναγιωτίδης (inerSCALA ΑΒΕΕ)


Ξύλινα κουφώματα υψηλής τεχνολογίας

Κείμενο: Δρ. Λώρενς Π. Πεταλίδης (SYLOR -Wooden solutions )

Δεν είναι στις προθέσεις της εργασίας αυτής να αποδείξει ότι το σύγχρονο ξύλινο κούφωμα είναι «καλύτερο» από τα αντίστοιχα κουφώματα άλλων υλικών. Είναι θέση μας ότι κανένα υλικό δεν είναι άφθαρτο και σίγουρα το καθένα έχει σχετικά προτερήματα και μειονεκτήματα.

Επιθυμούμε όμως να τονίσουμε ότι, σε αντιδιαστολή με την υπόλοιπη Ευρώπη, το ξύλινο κούφωμα υψηλής τεχνολογίας παραμένει ένα παρεξηγημένο προϊόν στην χώρα μας.
Ένα μέρος του καταναλωτικού κοινού, ακόμη και επαγγελματίες της οικοδομής, δεν έχουν αντιληφθεί ακόμη ότι υπάρχουν ξύλινα κουφώματα στην αγορά που προσφέρουν κορυφαία αισθητική, απόλυτη μόνωση, εξοικονόμηση ενέργειας και εξαιρετική μακροβιότητα.

Πέρα από τα γνωστά πλεονεκτήματα του ξύλου που το έχουν καταστήσει διαχρονικά ως ένα από τα δημοφιλέστερα υλικά, από συναισθηματικής και αισθητικής πλευράς, είναι απαραίτητο η αγορά να κινηθεί και προς τα αντικειμενικά κριτήρια αξιολόγησης της ποιότητας των ξύλινων κουφωμάτων, έτσι ώστε η επιλογή του καταναλωτή να αποκτήσει τεχνική βάση και ασφάλεια.

Η χρήση εξελιγμένων και μεθοδικά πιστοποιημένων ξύλινων κουφωμάτων υψηλής τεχνολογίας προσφέρει σημαντικά ενεργειακά προτερήματα χωρίς να στερείται υψηλότατων επιδόσεων στους τομείς στεγανότητας και αντοχής

Αλλά, τα τελευταία χρόνια, οι αντοχές, τα προτερήματα και οι γενικότερες τεχνικές προδιαγραφές του προϊόντος παραμένουν ασαφή τόσο για τους τελικούς καταναλωτές, όσο για σημαντικό μερίδιο επαγγελματιών του οικοδομικού τομέα.

Ως εκ τούτου η κατανόηση των τεχνικών προδιαγραφών των κουφωμάτων της αγοράς καθώς και η μελέτη των διαθέσιμων τεχνολογιών, πιστοποιητικών και εργαστηριακών δοκιμών αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για ορθή επιλογή αξιόπιστων κουφωμάτων.

Το παρόν αφιέρωμα προσφέρει, στο πρώτο μέρος του, μια τεχνική ανασκόπηση του ξύλινου κουφώματος, δίδοντας ιδιαίτερη έμφαση στην πιστοποίηση της ποιότητας και των αντοχών του προϊόντος.

Στο δεύτερο μέρος, η εργασία επιδίδεται σε ανάλυση σημαντικών και ιδιαίτερα επίκαιρων νομικών θεμάτων που σχετίζονται με το κούφωμα γενικότερα αλλά και πιο συγκεκριμένα με το ξύλο ως υλικό..

Μέρος Α

A.1) Υλικά, τεχνολογική εξέλιξη και βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά.

Με την εισαγωγη νέων συνθετικών ή επεξεργασμένων υλικών στην τεχνολογία του ανθρώπου, το ξύλο έχει κάποιες φορές προβληθεί ως υλικό ξεπερασμένο.
Στην πραγματικότητα, το ξύλο είναι ένα υλικό διαχρονικό, με σημαντική παρουσία στην σύγχρονη αρχιτεκτονική, μοναδικές φυσικοχημικές ιδιότητες και δομικές αντοχές.
(Εικόνα 1).

Η οικειότητα μας λοιπόν με το ξύλο δεν θα πρέπει να επηρεάζει την αξιολόγηση του υλικού αυτού και την αποδοχή του ως άριστη λύση σε ευρύτατη ποικιλία κατασκευαστικών και μη εφαρμογών (π.χ. πρόσφατη βιοτεχνολογική παραγωγή προσθετικού οστού με βάση το ξύλο).

Τα είδη ξυλείας που χρησιμοποιούνται από τις σύγχρονες βιομηχανίες παραγωγής ξύλινων κουφωμάτων υψηλής τεχνολογίας είναι προσεκτικά επιλεγμένα με βάση την δομική τους σταθερότητα (dimensional stability) και χρησιμοποιούνται σε τρικολλητή μορφή για αποφυγή στρεβλώσεων.
(Εικόνα 2)

Η υγρασία του ξύλου είναι επίσης σημαντική παράμετρος που επηρεάζει την σταθερότητα του ξύλου, ελέγχεται συστηματικά και πρέπει να παραμείνει μεταξύ 10 και 12 βαθμών σχετικής υγρασίας.
Τα κύρια, ευρύτερα διαδεδομένα, είδη ξυλείας που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή κουφωμάτων εκτίθενται στον πίνακα 1.

Η κατασκευή κουφωμάτων από ξύλο είναι μια δραστηριότητα πανάρχαια, η οποία αναπτύχθηκε βιοτεχνικά και έχει τις τελευταίες δεκαετίες εξελιχθεί σε ιδιαίτερα πολύπλοκη, καθετοποιημένη, ψηφιακά ελεγχόμενη και αυστηρά πιστοποιημένη βιομηχανία.

Η μηχανολογική υποδομή που απαιτεί η παραγωγή ξύλινων κουφωμάτων υψηλής τεχνολογίας είναι εξεζητημένη καθώς το ξύλινο κούφωμα δεν δύναται να παραχθεί από έτοιμα προφίλ.

Το γεγονός αυτό, αλλά και οι πρακτικές δυσκολίες που σχετίζονται με την επεξεργασία και βαφή της φυσικής αυτής ύλης, απαιτεί ιδιαίτερα οργανωμένες βιομηχανικές εγκαταστάσεις με μηχανές CNC, εκτενέστατο ποιοτικό έλεγχο, προηγμένους αυτοματισμούς και ρομποτική τεχνολογία ακριβείας.

ΠΙΝΑΚΑΣ 1
Μερικά από τα βασικά είδη που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή κουφωμάτων
Είδος ξυλείας Ενδεικτικό βάρος
(kg / m3)
Προέλευση Σχόλια
Dark Red Meranti 450-550+ Ν.Α. Ασία, Μαλαισία, Ινδονησία Kλασσικό ξύλο που χρησιμοποιείται ευρύτατα στην Ευρώπη
Iroko 650-750+ Δυτική Αφρική Ξύλο ναυπηγικής χρήσης με εξαιρετικές αντοχές
Πεύκη 380-450+ Σκανδιναβία, Κεντρική Ευρώπη και άλλα. Ευρέως διαθέσιμο ρητινούχο ξύλο με μεγάλη ποικιλία ειδών και ποιοτήτων
Τeak 640-700 Burma και Ν.Α. Ασία γενικότερα Εξαιρετικής αντοχής ξύλο ναυπηγικής χρήσης
Mαόνι 600-700+ Αφρική Ανθεκτικό ξύλο με που δεν προσβάλλεται από τα περισσότερα έντομα
Νiangon 600-650 Δυτική Αφρική Ανθεκτικό ξύλο με μεγάλη φυσική διάρκεια και αντοχή σε έντομα

 

Η εξέλιξη του ξύλινου κουφώματος, στα τέλη του 20 αιώνα πραγματοποιήθηκε κατά κύριο λόγο στην Γερμανία, όπου βελτιστοποιήθηκαν οι βασικοί άξονες του σχεδιασμού του.

Η τεχνολογική και σχεδιαστική αυτή ανάπτυξη οδήγησε στις σημερινές κλασσικές διατομές κουφώματος των 68 και 78 mm, την χρήση μόρσων σύνδεσης, διπλών υαλοπινάκων και, σημαντικά, στην ανάπτυξη μηχανισμών που επιτρέπουν ανάκλιση και κλείδωμα σε μεγάλο αριθμό σημείων περιμετρικά του κουφώματος (Εικόνα 3).

Οι καινοτομίες αυτές θεωρούνται δόγμα στον ευρύτερο κλάδο και χρησιμοποιούνται πλέον ευρύτατα και σε κουφώματα από υλικά εκτός του ξύλου. Η σχεδιαστική εξέλιξη, βιομηχανοποίηση και πιστοποίηση του σύγχρονου ξύλινου κουφώματος επέτρεψε στο προϊόν να καταλάβει το κύριο μέρος της αγοράς κουφωμάτων σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες.

Καθώς αντικρίζουμε το ξύλινο κούφωμα υψηλής τεχνολογίας του 21ου αιώνα, συναντάμε λοιπόν ένα εξελιγμένο προϊόν με δεκαετίες ανάπτυξης πίσω του, πιστοποιημένες δομικές αντοχές, εξελιγμένες βαφές και εξαιρετικές ενεργειακές προδιαγραφές.

Ας δούμε σε μεγαλύτερη ανάλυση μερικά από τα θέματα αυτά.

A.2) Εργαστηριακές δοκιμές και πιστοποίηση ξύλινων κουφωμάτων

Η πιστοποίηση ποιότητας και οι εργαστηριακές δοκιμές θεωρούνται δεδομένα για πάρα πολλά προϊόντα εδώ και δεκαετίες.

Δυστυχώς, διστακτικά και μόλις πρόσφατα άρχισε να αναγνωρίζεται η σημασία της επιστημονικής αυτής προσέγγισης στην αγορά κουφωμάτων της χώρας μας, ανεξαρτήτως υλικού.
Θα πρέπει να είναι βέβαια στις απόλυτες προτεραιότητες του καταναλωτή να επιζητά και να μελετά τα διαθέσιμα δεδομένα πιστοποίησης του εκάστοτε κουφώματος, ωθώντας έτσι την αγορά προς ορθολογικότερα και αντικειμενικότερα επίπεδα παροχής υπηρεσιών.

Οι εργαστηριακές δοκιμές κουφωμάτων αποτελούν την βάση παραγωγής αντικειμενικών, επιστημονικών δεδομένων αξιολόγησης των προϊόντων της αγοράς και χωρίζονται σε πολλές κατηγορίες.
Είναι διαδικασίες σύνθετες, απαιτούν εξειδικευμένη τεχνολογική υποδομή και σημαντική τεχνογνωσία, και ως εκ τούτου πραγματοποιούνται σχεδόν αποκλειστικά σε διεθνή ιδρύματα δοκιμών/πιστοποίησης.

Οι δυο κυριότερες ομάδες δοκιμών, για τις οποίες θα προσφερθεί σύντομη ανασκόπηση παρακάτω, είναι αυτές που αφορούν δομικά χαρακτηριστικά και προδιαγραφές βαφής του ξύλινου κουφώματος (Εικόνα 4).

Α.2.i) Δομικές εργαστηριακές δοκιμές

Κατά την διάρκεια των βασικών δομικών δοκιμών το κούφωμα ασφαλίζεται αεροστεγώς σε πλατφόρμα (Εικόνα 5) και υποβάλλεται σε ανεμοπιέσεις αυξανόμενης ισχύος.

Για κάθε ανεμοπίεση που δοκιμάζεται, τα μηχανήματα δοκιμών μετρούν τον όγκο αέρα που διαπερνά το κούφωμα.
Οι απώλειες αυτές μετρώνται σε κυβικά μέτρα αέρα ανά ώρα ανά τετραγωνικό μέτρο κουφώματος (m3/h/m2) και στην συνέχεια απεικονίζονται γραφικά.

Με βάση τα αποτελέσματα των δοκιμών, το κούφωμα τοποθετείται σε μία από τις τέσσερις κατηγορίες αντοχών που αναγνωρίζονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Εικόνα 6).

Εικόνα 6. Αποτέλεσμα δοκιμών ανεμοπίεσης σε δίφυλλη μπαλκονόπορτα από
τρικολλητή ξυλεία ΙΡΟΚΟ, διατομής 68 x 77mm.
Για κάθε διαφορετική ανεμοπίεση (οριζόντια κλίμακα), απεικονίζεται ο όγκος αέρα που διαπερνά το κούφωμα (κυβικά μέτρα αέρα ανά ώρα ανά τετραγωνικό μέτρο στην κάθετη κλίμακα). Από το γράφημα συμπεραίνεται ότι το κούφωμα που δοκιμάσθηκε παρουσίασε απώλειες που ήταν σημαντικά μικρότερες από αυτές που χαρακτηρίζουν ακόμη και την ανώτατη κατηγορία κουφωμάτων που αναγνωρίζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Έτσι λοιπόν, το κούφωμα τοποθετείται στην ανώτατη κατηγορία αντοχών που αναγνωρίζεται (Κlasse 4).

Δοκιμές παρόμοιες με αυτές που περιγράφονται παραπάνω πραγματοποιούνται και παρουσία τεχνητής βροχής. Υπό τις συνθήκες αυτές, δοκιμάζονται όχι μόνο οι αντοχές στις ανεμοπιέσεις, αλλά και η υδατοστεγανότητα του κουφώματος.

Αναπόσπαστο μέρος των δομικών εργαστηριακών δοκιμών αποτελούν και οι δοκιμές ασφαλείας. Κατά την διάρκεια αυτών, τα κουφώματα εκτίθενται σε ακραίες συνθήκες μπορούν να υπερβούν και τα 3000 Pa (που αντιστοιχεί σε άνεμο ταχύτητας άνω των 200 χλμ/ωρα). Το εντυπωσιακό είναι ότι το κούφωμα καλείται να αντέξει και αναστροφή της πίεσης αυτής, δεχόμενο δηλαδή την ίδια πίεση και από την εσωτερική του μεριά.
Η ακουστική επίδοση του κουφώματος εξετάζεται επίσης εργαστηριακά. Η επίδοση αυτή σχετίζεται άμεσα όχι μόνο με τον σχεδιασμό και την μόνωση του κουφώματος αλλά και με τις προδιαγραφές του τοποθετημένου υαλοπίνακα. Η παράμετρος Rw εκφράζει την ηχομειωτική ικανότητα του κουφώματος, μετράται σε db και προκύπτει από ανάλυση ακουστικής κυματομορφής (Εικόνα 7).

Εικόνα 7. Καμπύλη ακουστικής επίδοσης ξύλινου κουφώματος διατομής 78 x 77 mm από τρικολλητή ξυλεία ΙΡΟΚΟ με ηχομειωτικό υαλοπίνακα 34 mm (64.1 ακουστική μεμβράνη / 14/ 44.1 ακουστική μεμβράνη).
O γενικός συντελεστής ηχομείωσης Rw (πλαίσιο άνω) για το κούφωμα συνοδεύεται από 2 συμπληρωματικά μεγέθη (C και Ctr – παρένθεση) που περιγράφουν την ακουστική κυματομορφή ηχομείωσης.

Τέλος, η θερμομόνωση ενός κουφώματος εξετάζεται εργαστηριακά με διάφορες μεθόδους και οδηγεί στον υπολογισμό του συντελεστή θερμοαγωγημότητας (ή θερμοπερατότητας) Uw.

Η παράμετρος αυτή έχει μονάδες Watt ανά τετραγωνικό μέτρο κουφώματος ανά βαθμό θερμοκρασίας Kelvin (W/m2K) και ουσιαστικά εκφράζει το ποσό της θερμικής ενέργειας που διαπερνά το κούφωμα στην μονάδα του χρόνου, ανά τετραγωνικό μέτρο κουφώματος σε δεδομένη θερμοκρασία. Η εκτίμηση του Uw δεν περιλαμβάνει απώλειες ενέργειας λόγω ελλιπούς στεγανότητας του κουφώματος και έτσι περιγράφει μόνον τις θερμοαγωγικές προδιαγραφές του κουφώματος.

Σημαντική κατάχρηση του Uw γίνεται στην ελληνική αγορά, καθώς κατά την περιγραφή της θερμομονωτικής ικανότητας κουφωμάτων, αντί της παραμέτρου Uw (window – δεικτής w) συχνότατα δίδονται τιμές συντελεστών θερμοαγωγημότητας υαλοπινάκων Ug (glass – δείκτης g). H τακτική αυτή είναι σαφώς λανθασμένη και απαιτείται προσοχή στον σωστό διαχωρισμό των δυο συντελεστών U.
Να σημειωθεί, τέλος, ότι οι θερμομονωτική απόδοση ενός κουφώματος σχετίζεται και με τον συντελεστή θερμοπερατότητας Uf ο οποίος αφορά το σύστημα κασσώματος/φύλλου μόνον.

Αντικειμενικά, το ξύλο ως εξαιρετικά κακός αγωγός της θερμότητας είναι το ανώτατο υλικό αναφορικά με την θερμομόνωση κουφωμάτων. Σε συνδυασμό δε, με ενεργειακά κρύσταλλα (low emissivity ή άλλα) εγγυάται κορυφαία θερμομόνωση και σημαντικότατη εξοικονόμηση ενέργειας.

Οι τιμές του Uw για ξύλινα κουφώματα υψηλής τεχνολογίας ποικίλουν από 2,6 W/m2K για ένα κούφωμα διατομής 68mm με απλό υαλοπίνακα 4-15-4, μέχρι και 1 W/m2K, ή και χαμηλότερα, για κουφώματα με μεγαλύτερες διατομές και εξελιγμένα ενεργειακά κρύσταλλα. Ο συντελεστής θερμοπερατότητας κασσώματος/φύλλου ενός σύγχρονου ξύλινου κουφώματος υψηλής τεχνολογίας Uf διατομής 68 x 77 mm κυμαίνεται γύρω από τα 1,4 W/m2K (βλέπε και πίνακα 5).

Η άριστη θερμομόνωση του ξύλινου κουφώματος υψηλής τεχνολογίας είναι ένας μόνο από τους λόγους που το καθιστούν την πλέον περιβαλλοντικά φιλική λύση.

A.2.ii) Εργαστηριακές δοκιμές βαφών

Η πιστοποίηση της βαφής των ξύλινων κουφωμάτων υψηλής τεχνολογίας είναι εξαιρετικά σημαντική. Παραδοσιακά τρωτό σημείο του βιοτεχνικού ξύλινου κουφώματος, η σύγχρονη βαφή καταφέρνει να προσφέρει εξαιρετικά ισχυρή προστασία του ξύλου από θάλασσα, ήλιο και βροχή χωρίς ανάγκες περιποίησης. Η διαθεσιμότητα πολύ προηγμένων υδατοδιαλυτών βαφών και οι σύγχρονες τεχνολογίες ηλεκτροστατικής βαφής (ρομποτική βαφή εντός ισχυρότατου ηλεκτρομαγνητικού πεδίου που οδηγεί σε ‘μαγνητισμό’ των σωματιδίων βαφής στην επιφάνεια του ξύλου) εγγυώνται κορυφαία ποιότητα βαφής με αντοχή, ομοιογένεια και εξαιρετική πρόσφυση.

Κατά την διάρκεια των δοκιμών βαφής ελέγχονται η φυσική εικόνα του στρώματος βαφής μικροσκοπικά, η υδατοπερατότητα της βαφής (ταχύτητα απορρόφησης και αποβολής υγρασίας διαμέσου ελεύθερου film βαφής), η προστασία από υπεριώδεις ακτινοβολίες (U.V.), η ελαστικότητα της βαφής (ικανότητα της βαφής να ακολουθήσει τις αναπόφευκτες δομικές διακυμάνσεις του κουφώματος), η αντοχή σε επαφή με οικοδομικά υλικά, η τάση προσκόλλησης μεταξύ βαμμένων επιφανειών και η έκθεση σε πρωτόκολλα τεχνητής γήρανσης (Eικόνα 8).

A.2.iii) Σήμανση ποιότητας CE

Για να μπορέσει να ενοποιήσει την Ευρωπαϊκή αγορά και να κάνει την σύγκριση μεταξύ διαφορετικών κουφωμάτων πιο προσιτή και πιο αντικειμενική, η Ευρωπαϊκή Ένωση έθεσε σε ισχύ τη σήμανση προϊόντος που ονομάζεται CE.

Η Ε.Ε. απαιτεί νομικά πως κάθε κούφωμα πρέπει να συνοδεύεται από ειδική σήμανση που να προσφέρει στον καταναλωτή σημαντικές πληροφορίες για την ποιότητα και επίδοση του προϊόντος. Με την σήμανση αυτή, ο ενδιαφερόμενος μπορεί εύκολα να συγκρίνει τις επιδόσεις κάθε κουφώματος σχετικά με αρκετές από τις βασικές τεχνικές επιδόσεις που αναφέραμε παραπάνω.

Πιο συγκεκριμένα, και σύμφωνα με την οδηγία ΕΝ 14351, η σήμανση CE απαιτεί δημοσίευση δεδομένων για αντοχή σε ανεμοπίεση, υδατοστεγανότητα, αεροστεγανότητα, ακουστική επίδοση και θερμομόνωση.
Η σήμανση CE είναι υποχρεωτική από τον Αύγουστο του 2009 (βλέπε Πίνακα 2) και προσφέρει έναν νέο, αντικειμενικό και ενοποιημένο τρόπο σύγκρισης κουφωμάτων και θα πρέπει να λαμβάνεται σοβαρότα υπ’όψιν κατά τις διαδικασίες μελέτης της αγοράς και επιλογής προμηθευτή.

Μέρος Β.

Επίκαιρα νομικά θέματα

Στο πρώτο μέρος παρουσιάσαμε κάποιες από τις βασικότερες τεχνικές προδιαγραφές του ξύλινου κουφώματος καθώς και τις εργαστηριακές δοκιμές που οδηγούν στην πιστοποίησή του.
Στο δεύτερο αυτό μέρος θα συνεχίσουμε με την ανάλυση δύο σημαντικών και επίκαιρων νομικών θεμάτων που άπτονται γενικότερα του χώρου των κουφωμάτων, αλλά και πιο συγκεκριμένα με το ξύλο ως υλικό.

Β.1) Ενεργειακή Αποδοτικότητα Κτηρίων

Β.1.i) Νομική Αναδρομή

H προσπάθεια επιβολής κανονισμών θερμομόνωσης κτιρίων στην χώρα μας άρχισε το 1979 με το προεδρικό διάταγμα 1.6/4.7.1979 (ΦΕΚ 362/Δ/04-07-1979), με καθυστέρηση περίπου 5 χρόνια από παρόμοιες πρωτοβουλίες άλλων Ευρωπαϊκών χωρών.

Λαμβάνοντας υπ’όψιν ότι μόλις το 7% των κτιρίων της χώρας δομήθηκε μετά το 1979 (πηγές Εθνικό Αστεροσκοπείο και ΥΠΕΧΩΔΕ) αντιλαμβάνεται κανείς ότι ελάχιστο μέρος των ελληνικών κτιρίων τηρεί έστω και βασικές θερμομονωτικές αρχές.
Ακόμα και σε αυτό το μικρό ποσοστό κτιρίων, η πραγματική θερμομόνωση είναι τις περισσότερες φορές άγνωστη, οι κανονισμοί οικοδομής χαοτικοί και οι επιλογές τεχνικών και υλικών δόμησης συχνά λανθασμένες.

Από το 1979 και μετά η οικοδομική ανάπτυξη στην Ελλάδα υπήρξε από ανεπαρκώς ελεγχόμενη εώς ανεξέλεγκτη, ενώ η τοποθέτηση κουφωμάτων με μονούς υαλοπίνακες και χωρίς καμία θερμομονωτική προδιαγραφή αποτέλεσε κανόνα παρά εξαίρεση.
Υπήρξαν κάποιες προσπάθειες περεταίρω ελέγχου της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων χωρίς καμία όμως ιδιαίτερη επιτυχία στην πράξη.

29 χρόνια μετά, με τον νόμο 3661 (ΦΕΚ Α 89/19-5-2008) ενσωματώνεται η οδηγία 2002/91/ΕΚ του Ευρωπαϊκού κοινοβουλίου για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, η χώρα μας θεσπίζει μέτρα για την μείωση της ενεργειακής κατανάλωσής κτιρίων και αποκτά πλέον νομικό πλαίσιο αξιολόγησης της ενεργειακής απόδοσής τους.
Η ενσωμάτωση της οδηγίας στο ελληνικό δίκαιο καθυστέρησε κατά 2 χρόνια (επίσημη προθεσμία ενσωμάτωσης 4/1/2006).
Η πλήρης εφαρμογή της ανωτέρω οδηγίας σε πανευρωπαϊκό επίπεδο υπολογίζεται ότι θα οδηγήσει σε μείωση των ρύπων διοξειδίου του άνθρακα κατά 4.5 τρις. τόνους ετησίως.

Μία σύντομη ανασκόπηση της νομικής εξέλιξης του θέματος προσφέρεται παρακάτω στον Πίνακα 2.

ΠΙΝΑΚΑΣ 2
Οδηγία / Νόμος Σύντομη περιγραφή
π.δ. 1.6/4.7.1979
ΦΕΚ362/Δ/04-07-1979
Περί εγκρίσεως κανονισμού για τη θερμομόνωση των κτηρίων Καθιστά υποχρεωτική τη θερμική μόνωση όλων των νέων κτηρίων και θέτει άνω όριο των συντελεστών θερμοπερατότητας των επί μέρους στοιχείων των κτηρίων και κάθε κτηρίου ξεχωριστά.
κ.υ.α. 54678/1986 & αναθεώρηση κ.υ.α. 10315/1993 Θέτει τις προυποθέσεις για την τακτική επιθεώρηση των λέβητων/καυστήρων και τον έλεγχο των εκπομπών αερίων ρύπων από εγκαταστάσεις κτιριακών συστημάτων θέρμανσης.
κ.υ.α. 21475/1998 ΦΕΚ 880/8/19-8-98 Ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων που περιλαμβάνει πλαίσιο μέτρων και διαδικασιών για την εξοικονόμηση ενέργειας σε κτίρια, θέσπιση ελάχιστων προδιαγραφών για την ενεργειακή απόδοση νέων κτιρίων και τακτικές επιθεωρήσεις ενεργειακών εγκαταστάσεων.
υ.α. 11038/1999 Κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τις ενεργειακές επιθεωρήσεις και που θέτει τις γενικές προυποθέσεις, απαιτήσεις και προδιαγραφές για την πιστοποίηση κτιρίων.
ν. 2831/2000, ΦΕΚ 130 Α΄ Προώθηση τεχνολογιών εξοικονόμησης ενέργειας και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη δόμηση
2002/91/ΕΚ Οδηγία του Ευρωπαϊκού κοινοβουλίου. Θέσπιση γενικού πλαισίου για μεθοδολογία υπολογισμού ολοκληρωμένης ενεργειακής απόδοσης κτηρίων.
ν. 3661/2008 ΦΕΚ Α 89/19-5-2008 Ενσωμάτωση όλων των διατάξεων της παραπάνω οδηγίας στην Ελληνική νομοθεσία. 1. Καθιερώνεται θεσμικά για πρώτη φορά στην Ελλάδα η αξιολόγηση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων. Διακρίνονται 5 θεματικές ενότητες οι οποίες αφορούν τον καθορισμό των ελάχιστων απαιτήσεων ενεργειακής απόδοσης και στην μέθοδο υπολογισμού της ενεργειακής απόδοσης (άρθρο 3) νέων και υφιστάμενων κτιρίων (άρθρα 4 και 5), στην έκδοση πιστοποιητικού ενεργειακής απόδοσης (άρθρο 6), στις επιθεωρήσεις λεβήτων και εγκαταστάσεων κλιματισμού (άρθρα 7 και 8) και πρόβλεψη ειδικευμένων και διαπιστευμένων ενεργειακών επιθεωρητών.
ΚΥΑ 12397/409 ΦΕΚ 1794/28-08-2009 Καθίσταται υποχρεωτική ή σήμανση CE για τα όλα τα κουφώματα.

Πίνακας 2. Ιστορική ανασκόπηση της βασικής νομικής εξέλιξης κανονισμών θερμομόνωσης και ενεργειακής απόδοσης κτιρίων. Η παρουσίαση περιλαμβάνει μονο αποφάσεις, διατάγματα οδηγίες και νόμους που σχετίζονται με τα κουφώματα των κτηρίων.

Β.1.ii) Ενεργειακή αποδοτικότητα: Τι σημαίνει για τα κουφώματα στην πράξη;

Με βάση τον νόμο 3661, το υπουργείο ανάπτυξης έχει ολοκληρώσει έναν πολυσέλιδο κανονισμό ενεργειακής απoδοτικότητας κτιρίων (ΚΕΝΑΚ).
(http://portal.tee.gr/portal/page/portal/TEE_EVOIAS/KENAK.pdf).
Το έγγραφο αναλύει το θεωρητικό υπόβαθρο του νόμου ενώ παράλληλα εξηγεί την πρακτική μεθοδολογία αξιολόγησης της ενεργειακής απόδοσης κτιρίων. Η διαδικασία αξιολόγησης είναι σύνθετη και λαμβάνει υπ’όψιν της σημαντικό αριθμό παραμέτρων (τεχνικές προδιαγραφές τοιχοποιίας, στέγης και δαπέδου, ύπαρξη θερμογέφυρων, προδιαγραφές κλιματιστικών και λέβητα και άλλα).

Εφόσον πρόκειται για νέο κτίριο ή κτίριο που υφίσταται ριζική ανακαίνιση, το κτίριο θα πρέπει υποχρεωτικά να πληρεί τις ελάχιστες απαιτήσεις ενεργειακής αποδοτικότητας οι οποίες αντιστοιχούν στην Κατηγορία Ενεργειακής Απόδοσης Β του Πιστοποιητικού.
Σε περίπτωση που το κτίριο δεν ικανοποιεί τις ελάχιστες απαιτήσεις της Κατηγορίας Β και ο ιδιοκτήτης δεν εφαρμόσει τις απαραίτητες βελτιώσεις, το κτίριο εμπίπτει στις διατάξεις του νόμου περί αυθαιρέτων.

Πιο συγκεκριμένα, και αναφορικά με τα κουφώματα του κτιρίου, ο ΚΕΝΑΚ απαιτεί την συλλογή των εξής στοιχείων από διαπιστευμένο και ειδικά εκπαιδευμένο ενεργειακό επιθεωρητή:

Α) Διαστάσεις, προσανατολισμός και τύπος ανοιγμάτων
Β) Κατάσταση των κουφωμάτων για εκτίμηση αεροστεγανότητας
Γ) Συντελεστή θερμοπερατότητας (Uw) των κουφωμάτων
Δ) Συντελεστή ηλιακών θερμικών κερδών (g)
E) Tύπο και Γωνία σκίασης (sc)

Η αξιολόγηση του συντελεστή θερμοπερατότητας (Uw) δύναται να βασισθεί στις προσφερόμενες από τον εκάστοτε προμηθευτή κουφωμάτων προδιαγραφές θερμομόνωσης (σήμανση CE).
Επιπρόσθετα, ο κανονισμός προσφέρει και ενδεικτικούς συντελεστές θερμοπερατότητας για κουφώματα από ξύλο, συνθετικό υλικό και αλουμίνιο (με ή χωρίς θερμοδιακοπή) και για παραλλαγές των κουφωμάτων αυτών αναφορικά με τυπολογία, αριθμό φύλλων και υάλωση.

Από την ανάλυση των προσφερόμενων συντελεστών θερμοπερατότητας του Υπουργείου Ανάπτυξης, επιβεβαιώνεται αυτό που στις κρύες χώρες είναι γνωστό εδώ και δεκαετίες, ότι δηλαδή τα ξύλινα κουφώματα προσφέρουν τους υψηλότερους δείκτες θερμομόνωσης (Πίνακας 3).

ΠΙΝΑΚΑΣ 3
Υλικό κουφώματος Συντελεστής Θερμοπερατότητας Uw (W/m2K)
Ξύλο 2,79
Πλαστικό 2,86
Αλουμίνιο (με θερμοδιακοπή)* 3,22
Αλουμίνιο (χωρίς θερμοδιακοπή)* 3,61

Πίνακας 3. Συντελεστές θερμοπερατότητας από τον Κανονισμό Ενεργειακής Αποδοτικότητας του Υπουργείου Ανάπτυξης (Παράρτημα ΙΙ, πίνακας 11).

Οι συντελεστές αφορούν δίφυλλο κούφωμα με κλασσικό διπλό υαλοπίνακα από καθαρό υαλί (2 υαλοπίνακες των 3 χιλιοστών) με διάκενο από απλό αέρα 12mm (για το ξύλο) και 12,67 mm για τα άλλα 2 υλικά.
*Στον πίνακα του Κανονισμού έχει γίνει λάθος στην σήμανση θερμοδιακοπής. Οι συντελεστές στον παρόν πίνακα εμφανίζονται αντεστραμμένοι/διορθωμένοι.

Ο κανονισμός ορίζει επίσης και την κατώτατη επιτρεπτή θερμοπερατότητα των κουφωμάτων, ανεξαρτήτως υλικού.
Αν και στην αρχική επικοινωνία του υπουργείου προσφέρονταν ξεχωριστά κατώτατα όρια για τις 4 κλιματικές ζώνες που ορίζονται για την χώρα. (Πίνακας 4).

ΠΙΝΑΚΑΣ 4
Κατώτατες τιμές συντελεστή θερμοπερατότητος Uw του ΚΕΝΑΚ του Υπουργείου ανάπτυξης για τις 4 κλιματικές ζώνες της χώρας.
Κλιματική Ζώνη Κατώτατος Συντελεστής θερμοπερατότητας κουφμάτων
Uw (W/m2K)
1 ≤ 3,8
2 ≤ 3,2
3 ≤ 2,8
4 ≤ 2,8

 

3) Συμπεράσματα και κρίσεις

Είναι βέβαιο ότι ο Νόμος 3661/2008 και ο νέος κανονισμός ενεργειακής αποδοτικότητας κτιρίων του Υπουργείου Ανάπτυξης είναι σαφή βήματα προόδου στην επίτευξη μιας καλά εμπεριστατωμένης ενεργειακής πολιτικής κτιρίων.

Αναφορικά με τον ρόλο των κουφωμάτων στην όλη διαδικασία αξιολόγησης του ΚΕΝΑΚ θα μπορούσαμε να προτείνουμε τα εξής:

1) Tα κατώτατα επιτρεπόμενα όρια συντελεστών θερμομόνωσης κουφωμάτων (Uw) είναι αρκετά συντηρητικά και σαφώς επιεικέστερα από ανάλογα όρια των κεντρικών και βορειότερων περιοχών της Ευρώπης.

Από τις τιμές συμπεραίνεται ότι ένα από ξύλινο κούφωμα με απλή υάλωση 3-12-3 είναι χωρίς καμία δυσκολία συμβατό με τα όρια ακόμα και των πλέον απαιτητικότερων κλιματικών ζωνών της χώρας (3 & 4).
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το Uw για ένα κούφωμα διατομής 68 x 77 από ξυλεία meranti και με απλό υαλοπίνακα 4-15-4 είναι 2,6 W/m2K, ενώ μπορεί να φτάσει και κάτω από το 1.1 W/m2K με την χρήση μεγαλύτερων διατομών και ενεργειακών κρυστάλλων.

2) Πιστεύουμε ότι τα τεχνικά δεδομένα που συλλέγονται από τον ενεργειακό επιθεωρητή θα έπρεπε να περιλαμβάνουν περισσότερες λεπυομέρειες κουφωμάτων όπως:

i) Αναφορά της διατομής του κουφώματος και απεικόνιση της τεχνική
τομής του.

ii) Σαφέστερη περιγραφή της αεροστεγανότητος των κουφωμάτων με, απαίτηση σαφούς αναφοράς στα πλαίσια της σήμανσης CE και χρήση διεθνών μεθοδολογιών αξιολόγησης (ΚLASSE 1, 2, 3 &4)

iii) Δεδομένης της σημασίας των προδιαγραφών κουφωμάτων στην διαμόρφωση της τελικής ενεργειακής απόδοσης ενός κτιρίου, πιστεύουμε ότι ο ΚΕΝΑΚ θα μπορούσε να είχε αφιερώσει ειδικό παράρτημα για την αξιολόγησή τους, εκτός της υπάρχουσας γενικής ανάλυσης κτιριακού κελύφους. Αυτό έχει γίνει άλλωστε για τις αξιολογήσεις θερμογεφυρών, λέβητα, θέρμανσης, κλιματισμού και φωτισμού.

Β.2) Πρόγραμμα «Εξοικονόμηση Κατ’ Οίκον»

Από τον Νοέμβριο του 2009 θεσπίστηκε και στη χώρα μας από το Υπουργείο Ανάπτυξης το επιδοτούμενο πρόγραμμα «Εξοικονόμηση Κατ’ Οίκον» με στόχο την αναβάθμιση της ενεργειακής αποδοτικότητας των κτιρίων της χώρας.

Παραδείγματα παρεμφερών προγραμμάτων που είχαν ήδη εφαρμοσθεί στο παρελθόν ήταν τα «Εξοικονομώ» (Ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων αυτοδιοίκησης) και το «Αλλάζω Κλιματιστικό».

Έκτοτε, το πρόγραμμα «Εξοικονόμηση Κατ’ Οίκον» τροποποιείται κατά καιρούς, αλλά γενικά περιλαμβάνει για επιδότηση τις παρακάτω επιλέξιμες δαπάνες:
1. Τοποθέτηση θερμομονωτικών πλαισίων κουφωμάτων και διπλών θερμομονωτικών υαλοπινάκων
2. Θερμομόνωση στο σύνολο του κελύφους του σπιτιού και ψυχρές βαφές
3. Αντικατάσταση παλαιού συστήματος καυστήρα/λέβητα με νέο υψηλής απόδοσης ή με σύστημα φυσικού αερίου ή με σύστημα που χρησιμοποιεί ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
4. Εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων για παραγωγή ζεστού νερού χρήσης.
Οι τεχνικές και γραφειοκρατικές λεπτομέρειες του προγράμματος είναι πολλές και η πλήρης περιγραφή τους είναι πέραν του σκοπού της παρούσας εργασίας.

Σε σχέση με τα κουφώματα αξίζει να σημειωθεί ότι:

1. Η αντικατάσταση κουφωμάτων θεωρείται υποχρεωτική δράση για το πρόγραμμα.
2. Οι κατασκευαστές των προς εγκατάσταση κουφωμάτων θα πρέπει να εφαρμόζουν το πρότυπο hΕΝ 14351-1:2006/prA1:2008 (σήμανση CE για παράθυρα). Μόνο προϊόντα που είναι κατάλληλα πιστοποιημένα και φέρουν τη σήμανση CE είναι επιλέξιμα.
3. Το πρόγραμμα ορίζει κατώτατες τιμές συντελεστών θερμοπερατότητας για τα νέα κουφώματα των κτιρίων, οι οποίες είναι αυστηρότερες από αυτές που αναφέρει το προαναφερθέν ΚΕΝΑΚ του Υπουργείου (Πίνακας 5).

ΠΙΝΑΚΑΣ 5.
Κατώτατες τιμές Συντελεστών θερμοπερατότητος για ανοιγοανακλινόμενα και συρόμενα κουφώματα σύμφωνα με το πρόγραμμα Εξοικονόμηση Κατ’ Οίκον.
Συντελεστής θερμοπερατότητας Κατώτατη επιτρεπόμενη τιμή (W/m2K)
Ανοιγοανακλινόμενα Συρόμενα
Ug (υαλοπίνακας) ≤ 1,9 ≤ 1,9
Uf (κάσσωμα και φύλλο) ≤ 2,9 ≤ 4,5
Uw (κούφωμα) ≤ 2,2 ≤ 2,8

 

Β.3) Περιορισμοί δόμησης σε παραδοσιακούς οικισμούς και διατηρητέα

Θα κλείσουμε τονίζοντας την σημασία της προστασίας της πολιτιστικής και αρχιτεκτονική μας κληρονομιάς, εκφράζοντας τη λύπη μας για την συχνά ανεπανόρθωτη καταστροφή που προκαλεί σε παραδοσιακούς οικισμούς και διατηρητέα της χώρας μας κάθε απόκλιση από τους νομικά καθορισμένους περιορισμούς δόμησης.

Στην χώρα μας, εδώ και πολλά χρόνια υπάρχει νομοθεσία που επιβάλλει την προστασία της πολιτισμικής και αρχιτεκτονικής ταυτότητας μεγάλου αριθμού παραδοσιακών οικισμών και διατηρητέων κτηρίων.
Πολυάριθμα ΦΕΚ ορίζουν περιορισμούς δόμησης σε διατηρητέα και παραδοσιακούς οικισμούς της χώρας, απαγορεύοντας ρητά, μεταξύ άλλων, την τοποθέτηση κουφωμάτων από υλικά εκτός του ξύλου.

Ως τυχαίο παράδειγμα αναφέρεται η παράγραφος 20, του άρθρου 6 του ΦΕΚ 927/Δ/23-10-2002 περί περιορισμών δόμησης στον παραδοσιακό οικισμό Παροικιάς, Πάρου:

«Τα κουφώματα πρέπει να είναι ξύλινa, μονόχρωμα σύμφωνα με τα παραδοσιακά πρότυπα.»

Ιδιαίτερα χρήσιμο διαδικτυακό αρχείο των παραδοσιακών οικισμών και διατηρητέων κτηρίων της χώρας προσφέρεται από το ΥΠΕΧΩΔΕ στην ιστοσελίδα http://estia.minenv.gr

Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι με βάση την παραπάνω διαδικτυακή υπηρεσία στον δήμο Κηφισιάς προκύπτουν 173 διατηρητέα κτήρια ενώ στον νομό Κυκλάδων 164 παραδοσιακοί οικισμοί.

Χρήσιμη σύνοψη των παραδοσιακών οικισμών στην Ελλάδα αλλά και των σχετικών ΦΕΚ περιορισμών δόμησης προσφέρεται και στην ιστοσελίδα www.buildings.gr (http://www.buildings.gr/greek/ipiresies/government/paradosiakiikismi.htm).

Τέλος, γενικός χάρτης που απεικονίζει την γενική τοποθεσία των προστατευμένων αυτών περιοχών στην χώρα μας προσφέρεται παρακάτω (Εικόνα 8).

Εικόνα 8. Ανασκόπηση γεωγραφικής κατανομής 830 παραδοσιακών οικισμών στην χώρα μας. Δεδομένα εώς 12/10/2006 (προσφορά Γραφείου Περιβαλλοντικών Μελετών Γ.Κ Τσολάκη, www.mpe.gr).

Δρ. Λώρενς Π. Πεταλίδης (SYLOR -Wooden solutions )