Έξι ομάδες εμπορικών ξύλων αρχιτεκτονικής ξυλουργικής (διακόσμηση-επιπλώσεις)

Ταξινόμηση με βάση τον χρωματισμό και τον χαρακτήρα του κάθε ξύλου: σχέδιο νερών, μέγεθος πόρων, βάρος/σκληρότητα, σταθερότητα διαστάσεων, για να επιλέξετε το κατάλληλο για μια συγκεκριμένη εργασία σας.

Του κ. Γάννη Καρτάση, δασολόγου ΑΠΘ/Μηχανικού ξύλου Ecole Superieure du Bois.

Στον κατάλογο που ακολουθεί σας παρουσιάζουμε μια σειρά από εμπορικά ξύλα που έχουν καθιερωθεί να χρησιμοποιούνται στην αρχιτεκτονική ξυλουργική (διακόσμηση, έπιπλα, επιπλώσεις).

Τα ξύλα αυτά είναι ταξινομημένα σε έξι ομάδες βάσει του χρωματισμού τους, ενώ μέσα στους πίνακες δίνουμε και τα πιο βασικά χαρακτηριστικά τους που μπορούν να βοηθήσουν στην επιλογή του πιο κατάλληλου για μια δουλειά ξύλου.

Τα χαρακτηριστικά αυτά κατά την άποψή μας μπορεί να είναι τα εξής :

  1. Το χρώμα των ξύλων που κυμαίνεται σε ευρέα όρια, από σχεδόν το λευκό χρώμα πχ το κελεμπέκι (σφενδάμνι) μέχρι το πιο σκούρο καφετί π.χ. το τροπικό ξύλο ΒΕΓΚΕ.
  2. Τα νερά του ξύλου που μπορεί να είναι ίσια ή τελείως ίσια, κυματοειδή έως πολύ κυματοειδή, με ραβδώσεις ή και χωρίς ραβδώσεις.
  3. Το μέγεθος των πόρων του ξύλου που μπορεί να είναι πολύ μικρού μεγέθους έως και πολύ μεγάλου.
  4. Το ειδικό βάρος του ξύλου, σε ξηρή κατάσταση 12%, από πολύ μικρό, πχ 400 Kg/m2 ως και πολύ μεγάλο πχ 900 Kg/m2. Το ειδικό αυτό βάρος πάει σχεδόν παράλληλα και με την σκληρότητα του ξύλου. Όσο πιο βαρύ είναι τόσο και πιο σκληρό πρέπει να το περιμένουμε να είναι.
  5. Την σταθερότητα του ξύλου στις κατασκευές των επίπλων, σταθερότητα που ως γνωστό έχει σχέση με την ρίκνωση και διόγκωση του ξύλου. Πρακτικά την διακρίνουμε συνήθως σε 3 κατηγορίες : Ι Ξύλα σταθερά, ΙΙ Μάλλον σταθερά και ΙΙΙ Λιγότερο σταθερά.

Παρατηρήσεις:

  1. Μερικά ξύλα λόγω ειδικών συνθηκών ανάπτυξης τους στα δάση παρουσιάζουν διαφορές στο χρωματισμό τους με αποτέλεσμα να παρουσιάζονται στους παρακάτω πίνακες δύο φορές, πχ το ΛΙΜΠΑ, το ΟΚΟΥΜΕ, το ΙΡΟΚΟ και άλλα.
  2. Ως χρώμα των ξύλων χρησιμοποιείται το χρώμα του πυρήνα (καρδιάς) των δένδρων και όχι του εξωτερικού στρώματος (σομφού) που συνήθως είναι πιο ανοιχτόχρωμο.

Ι. ΞΥΛΑ ΑΝΟΙΧΤΟΧΡΩΜΑ

 

ΙΙ. ΞΥΛΑ ΜΗ ΑΝΟΙΧΤΟΧΡΩΜΑ

Η κατηγορία αυτή χωρίζεται σε 6 ομάδες αναλόγως της έντασης του χρώματος.

Α’ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ
Ξύλα με χρώμα ροζέ ανοικτό, μέτριο ή έντονο
A/A ΚΥΡΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΝΕΡΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΜΕΓΕΘΟΣ ΠΟΡΩΝ ΕΙΔΙΚΟ ΒΑΡΟΣ
kg/m2
ΣΤΑ
ΘΕΡΟ
ΤΗΣ
1 ΜΠΟΥΜΠΙΓΚΑ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΩΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΜΑΛΛΟΝ ΜΕΓΑΛΟΙ 800-900 ΙΙΙ
2 ΕΒΙΑΡΑ (Μπερλίνια) ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΩΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΜΑΛΛΟΝ ΜΕΓΑΛΟΙ 600-700 ΙΙΙ
3 ΟΚΟΥΜΕ ΕΛΑΓΦΩΣ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΜΕΤΡΙΟΙ 400-500 ΙΙ
4 ΙΖΟΜΠΕ (azobe) ΙΣΙΑ ΜΙΚΡΟΙ 700-800 ΙΙΙ
5 ΜΑΡΟΚΕ / ΝΤΟΥΚΑ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ ΚΑΙ ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΙΚΡΟΙ 600-650 ΙΙ
6 ΚΕΡΑΣΙΑ ΙΣΙΑ ΜΕΤΡΙΟΙ 500-550 ΙΙ
7 ΝΙΟΒΕ ΙΣΙΑ ΜΑΛΛΟΝ ΜΙΚΡΟΙ 700-850 ΙΙΙ
8 ΚΑΡΑΓΑΤΣΙ ΜΑΛΛΟΝ ΙΣΙΑ ΜΕΓΑΛΟΙ 550-650 ΙΙΙ
9 ΠΛΑΤΑΝΟΣ
(Σε βόρεια κλίματα)
ΙΣΙΑ ΜΙΚΡΟΙ 500-550 ΙΙ
10 ΜΟΑΜΠΙ ΕΛΑΦΡΩΣ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΜΑΛΛΟΝ ΜΙΚΡΟΙ 800-900 ΙΙΙ

 

 

Β’ ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ
Ξύλα με χρώμα μετρίως κόκκινο, κόκκινο, ως πολύ κόκκινο
A/A ΚΥΡΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΝΕΡΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΜΕΓΕΘΟΣ ΠΟΡΩΝ ΕΙΔΙΚΟ ΒΑΡΟΣ
kg/m2
ΣΤΑ
ΘΕΡΟ
ΤΗΣ
1 ΑΚΑΖΟΥ ΤΗΣ ΑΦΡΙΚΗΣ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ & ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΑΛΛΟΝ ΜΕΓΑΛΟΙ 500-600 ΙΙ
2 ΑΚΑΖΟΥ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ & ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΕΤΡΙΟΙ 550-700 Ι
3 ΚΟΣΙΠΟ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ & ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΕΤΡΙΟΙ ΕΩΣ ΜΕΓΑΛΟΙ 600-700 ΙΙΙ
4 ΚΟΤΙΜΠΕ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ & ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΑΛΛΟΝ ΜΙΚΡΟΙ 700-800 ΙΙΙ
5 ΜΑΡΟΚΕ / ΝΤΟΥΚΑ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ & ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΙΚΡΟΙ 600-650 ΙΙ
6 ΜΕΡΑΝΤΙ (ΒΑΘΥΧΡΩΜΟ) ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ & ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΑΛΛΟΝ ΜΕΓΑΛΟΙ 600-700 ΙΙ
7 ΜΕΡΑΝΤΙ – ΑΝΟΙΧΤΟΧΡΩΜΟ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ & ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΑΛΛΟΝ ΜΕΓΑΛΟΙ 500-650 ΙΙ
8 ΝΙΑΓΚΟΝ ΤΗΣ ΑΦΡΙΚΗΣ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ & ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΑΛΛΟΝ ΜΕΓΑΛΟΙ 550-700 ΙΙ
9 ΠΑΝΤΟΥΚ ΤΗΣ ΑΦΡΙΚΗΣ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ & ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΑΛΛΟΝ ΜΕΓΑΛΟΙ 650-800 Ι
10 ΣΑΠΕΛΙ – ΑΒΟΥΝΤΙΚΡΟ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ & ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΑΛΛΟΝ ΜΙΚΡΟΙ 550-600 ΙΙ
11 ΣΙΠΟ – ΟΥΤΙΛΕ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ & ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΕΤΡΙΟΙ 550-650 ΙΙ
12 ΤΙΑΜΑ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ & ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΑΛΛΟΝ ΜΕΓΑΛΟΙ 550-600 ΙΙ

 

 

Γ’ ΟΜΑΔΑ ΤΡΙΤΗ
Ξύλα με χρώμα καφεκόκκινο ή καστανοκόκκινο
A/A ΚΥΡΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΝΕΡΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΜΕΓΕΘΟΣ ΠΟΡΩΝ ΕΙΔΙΚΟ ΒΑΡΟΣ
kg/m2
ΣΤΑ
ΘΕΡΟ
ΤΗΣ
1 ΜΠΟΥΜΠΙΓΚΑ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΩΣ ΠΟΛΥ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΜΑΛΛΟΝ ΜΕΓΑΛΟΙ 800-900 ΙΙΙ
2 ΝΤΟΥΣΙΕ (ΑΦΖΕΛΙΑ) ΙΣΙΑ Η ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΑΛΛΟΝ ΜΕΓΑΛΟΙ 650-800 Ι
3 ΚΟΣΙΠΟ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ ΚΑΙ ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΕΤΡΙΟΙ ΕΩΣ ΜΕΓΑΛΟΙ 600-700 ΙΙΙ
4 ΚΟΤΙΜΠΕ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ ΚΑΙ ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΟΛΥ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΜΑΛΛΟΝ ΜΙΚΡΟΙ 700-800 ΙΙΙ
5 ΜΟΥΤΕΝΙΕ ΕΛΕΦΡΩΣ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ  ΜΑΛΛΟΝ ΜΙΚΡΟΙ 800-950 ΙΙΙ

 

 

Δ’ ΟΜΑΔΑ ΤΕΤΕΡΤΗ
Ξύλα με χρώμα κιτρινοπορτοκαλί έως κιτρινοκάστανο
A/A ΚΥΡΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΝΕΡΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΜΕΓΕΘΟΣ ΠΟΡΩΝ ΕΙΔΙΚΟ ΒΑΡΟΣ
kg/m2
ΣΤΑ
ΘΕΡΟ
ΤΗΣ
1 ΜΠΙΛΙΝΓΑ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ & ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΟΛΥ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΜΑΛΛΟΝ ΜΕΓΑΛΟΙ 650-750 ΙΙΙ
2 ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΙΣΙΑ ΜΕΓΑΛΟΙ 550-650 ΙΙ
3 ΔΡΥΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΙΣΙΑ ΜΕΓΑΛΟΙ 600-700 ΙΙ
4 ΔΡΥΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ
(ΚΟΚΚΙΝΩΠΗ)
ΙΣΙΑ ΛΙΓΟ ΠΙΟ ΜΕΓΑΛΟΙ 650-800 ΙΙ
5 ΝΤΑΜΠΕΜΠΑ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΕΩΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ & ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΕΓΑΛΟΙ 650-700 ΙΙΙ
6 ΦΡΑΜΙΡΕ ΜΑΛΛΟΝ ΙΣΙΑ ΜΕΤΡΙΟΙ ΕΩΣ ΜΕΓΑΛΟΙ 500-600 Ι
7 ΔΕΣΠΟΤΑΚΙ ΙΣΙΑ ΜΕΓΑΛΟΙ 550-600 ΙΙ
8 ΙΡΟΚΟ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ & ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΑΛΛΟΝ ΜΕΓΑΛΟΙ 600-650 Ι
9 ΛΙΜΠΑ ΙΣΙΑ ΙΣΩΣ & ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΑΛΛΟΝ ΜΕΓΑΛΟΙ 500-600 Ι
10 ΜΕΡΑΝΤΙ ΚΙΤΡΙΝΟ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ & ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΑΛΛΟΝ ΜΙΚΡΟΙ 500-650 ΙΙ
11 ΙΖΟΜΠΕ ΙΣΙΑ ΜΙΚΡΟΙ 700-800 ΙΙΙ
12 ΝΙΟΒΕ ΙΣΙΑ ΜΑΛΛΟΝ ΜΙΚΡΟΙ 700-850 ΙΙΙ
13 ΔΡΥΣ ΤΑΣΜΑΝΔΙΑΣ
(ΕΙΔΟΣ ΕΥΚΑΛΥΠΤΟΥ)
ΙΣΙΑ ΠΡΟΣ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΜΕΓΑΛΟΙ 650-800 ΙΙΙ

 

         
         
         

 

Ε’ ΟΜΑΔΑ ΠΕΜΠΤΗ
Ξύλα με χρώμα καστανωπό, καστανοκίτρινο ή και πορφυρό
A/A ΚΥΡΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΝΕΡΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΜΕΓΕΘΟΣ ΠΟΡΩΝ ΕΙΔΙΚΟ ΒΑΡΟΣ
kg/m2
ΣΤΑ
ΘΕΡΟ
ΤΗΣ
1 ΑΣΑΜΕΛΑ (ΑΦΡΟΜΑΓΙΑ) ΜΑΛΛΟΝ ΙΣΙΑ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΜΑΛΛΟΝ ΜΙΚΡΟΙ 600-800 ΙΙ
2 ΝΤΑΜΠΕΜΠΑ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΕΩΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ & ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΕΓΑΛΟΙ 650-700 ΙΙΙ
3 ΙΡΟΚΟ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΙΣΩΣ ΚΑΙ ΜΕ ΡΑΒΔΩΣΕΙΣ ΜΑΛΛΟΝ ΜΕΓΑΛΟΙ 600-650 Ι
4 ΤΕΚ ΙΣΙΑ / ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΙ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΜΕΓΑΛΟΙ 600-750 Ι

 

         

 

ΣΤ’ ΟΜΑΔΑ ΕΚΤΗ
Ξύλα με χρώμα κιττρινογκρί, καφεκίτρινο ή σκούρο ή κανελί
A/A ΚΥΡΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΝΕΡΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΜΕΓΕΘΟΣ ΠΟΡΩΝ ΕΙΔΙΚΟ ΒΑΡΟΣ
kg/m2
ΣΤΑ
ΘΕΡΟ
ΤΗΣ
1 ΜΠΕΤΕ (ΜΑΝΣΟΝΙΑ) ΜΑΛΛΟΝ ΙΣΙΑ ΜΙΚΡΟΙ 550-650 ΙΙΙ
2 ΕΒΙΝΟ ΜΑΛΛΟΝ ΙΣΙΑ ΜΕΤΡΙΟΙ 450-550 ΙΙ
3 ΛΙΜΠΑ ΣΚΟΥΡΑ
(ΦΡΑΚΕ)
ΙΣΙΑ Η ΚΑΙ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΜΑΛΛΟΝ ΜΕΓΑΛΟΙ 500-600 Ι
4 ΚΑΡΥΔΙΑ ΕΥΡΩΠΗΣ ΙΣΙΑ Η ΚΑΙ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΜΑΛΛΟΝ ΜΕΓΑΛΟΙ 550-650 Ι
5 ΚΑΡΥΔΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΙΣΙΑ Η ΚΑΙ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΜΕΤΡΙΟΙ 550-650 Ι
6 ΤΣΙΤΟΛΑ ΙΣΙΑ / ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΙ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΡΑΒΔΩΤΑ ΜΑΛΛΟΝ ΜΕΓΑΛΟΙ 550-600 ΙΙ
7 ΒΕΓΚΕ ΙΣΙΑ ΜΕΤΡΙΟΙ ΕΩΣ ΜΕΓΑΛΟΙ 800-900 ΙΙ
8 ΣΕΠΕΤΙΡ ΙΣΙΑ / ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΙ ΚΥΜΑΤΙΣΤΑ ΡΑΒΔΩΤΑ ΜΑΛΛΟΝ ΜΙΚΡΟΙ 650-700 Ι
9 ΠΑΛΙΣΑΝΔΡΟΙ ΣΧΕΔΟΝ ΙΣΙΑ ΜΕΤΡΙΟΙ 800-900 Ι

 

         

 

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:
1. Τα ξύλα της κατηγορίας Ι παρουσιάζουν μια γραμμική ρίκνωση μέχρι 2,5%, τα ξύλα της κατηγορίας ΙΙ από 2,5 – 3,5% και τα ξύλα της κατηγορίας ΙΙΙ από 3,5 – 5%. Τα ξύλα της τελευταίας αυτής κατηγορίας ΙΙΙ καλό είναι όταν χρησιμοποιούνται ως μασσίφ, να είναι κομμένα κατ’ ακτίνα ή να χρησιμοποιούνται σε μικρά πλάτη.
Η μέτρηση της γραμμικής ρίκνωσης (άθροισμα ακτινικής και εφαπτομενικής ρίκνωσης) γίνεται στα εργαστήρια σε σταθερή θερμοκρασία 20oC και σχετική υγρασία που αλλάζει μεταξύ 35% – 85%.

2. Σε μερικά ξύλα το χρώμα τους αλλάζει πιο έντονα με τον χρόνο συνέπεια της έκθεσης τους στο περιβάλλον όπως στο Ακαζού, στο Σαπέλι, στο Μπετέ, στην Ασαμέλα, στο Τεκ, στην Αμερικανική Καρυδιά.

3. Το ειδικό βάρος των ξύλων του πίνακα έχει μετρηθεί σε υγρασία ξύλου 12%. Επομένως με μεγαλύτερη υγρασία έχουμε ανάλογη αύξηση του ειδικού αυτού βάρους.