Χελιδονοουρά – Αχ αυτές οι παραδοσιακές συνδέσεις…

Του Κώστα Σιμόπουλου

Σήμερα ακόμη κι ένας έφηβος που ζει και αναπνέει με την ηλεκτρονική τεχνολογία και είναι με τις ώρες «χωμένος» στην οθόνη του έξυπνου κινητού του, μπροστά στη θέα ενός επίπλου κατασκευασμένου με σύνδεσμο χελιδονοουράς, αναγνωρίζει και καταλαβαίνει το σιωπηλό μήνυμα του αλάνθαστου, της αντοχής, της τέχνης και της ποιότητας της κατασκευής!

Σύνδεσμος στην ξυλουργική τέχνη είναι τα μέσα και ο τρόπος με τον οποίο συνδέονται τα κομμάτια ενός επίπλου, για παράδειγμα, τα ποδαρικά ενός τραπεζιού με την επιφάνεια του τραπεζιού κτλ.

Στα συνηθισμένα έπιπλα που γίνονται από πάνελ ξύλου χρησιμοποιούνται μεταλλικοί σύνδεσμοι, όπως βίδες, καρφιά, φεράμια, καβύλιες μεταλλικές ή ξύλινες και διάφορα άλλα μεταλλικά συστήματα.
Το αποτέλεσμα της σύνδεσης είναι απολύτως ικανοποιητικό και έχει και χαμηλό κόστος.

Στα ποιοτικά έπιπλα όμως, κυρίως αυτά που γίνονται από μασίφ σκληρή ξυλεία, οξιά, δρυ, καρυδιά κτλ. για την σύνδεση των διαφόρων κομματιών δεν χρησιμοποιούνται ξένα σώματα, αλλά η σύνδεση γίνεται με διάφορους τρόπους επεξεργασίας του ξύλου που έχουν επινοηθεί στο παρελθόν και ονομάζονται παραδοσιακοί σύνδεσμοι.

Τέτοιοι είναι το μόρσο, η χελιδονοουρά, τα δόντια, οι χαράξεις κτλ.

Στην Ελλάδα οι γνωστοί από το παρελθόν ξυλουργικοί σύνδεσμοι και οι παραλλαγές τους είναι πάνω από πενήντα.

Η επιλογή του κατάλληλου συνδέσμου και η κατασκευή του είναι μια διαδικασία που απαιτεί γνώσεις, πείρα, δεξιοτεχνία και ταλέντο.

Όλοι οι σύνδεσμοι μοιραία χαλαρώνουν όταν το υλικό τους με την αλλαγή των συνθηκών του περιβάλλοντος διαστέλλεται και συστέλλεται.

Ένας παραδοσιακός σύνδεσμος χωρίς κόλλα δεν παθαίνει τίποτε, γιατί ο μάστορας – ο βιομηχανικός σχεδιαστής σήμερα/ industrial designer – έχει προβλέψει τη μεταβολή και έχει αφήσει ένα κενό που θα την απορροφήσει.
Π.χ. αυτό συμβαίνει στο ταμπλά στις πόρτες και τα πορτάκια των ντουλαπιών.

Ένα έπιπλο ξύλου μασίφ με παραδοσιακό σύνδεσμο είναι το απόλυτο οικολογικό προϊόν! Είναι κατασκευασμένο για να υπάρχει χίλια χρόνια και να μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά.

Οι παραδοσιακοί σύνδεσμοι χωρίς κόλλα δίνουν τη δυνατότητα στο έπιπλο να συναρμολογείται και να αποσυναρμολογείται, κάτι που επίσης αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα.

Πέρα από την επιπλοποιία οι παραδοσιακοί σύνδεσμοι εφαρμόζονται στην κατασκευή των κουφωμάτων και για την κατασκευή ξύλινων κουτιών αξίας, όπως π.χ. δοχεία μπαχαρικών, μπιζουτιέρες κτλ.

Τα εργαλεία, οι τύποι και οι τεχνικές της ξυλουργικής συνδεσμολογίας και αλλάζουν και παραμένουν ίδια από γενιά σε γενιά.

Έτσι σήμερα μπορούμε να δούμε και στα πιο μοντέρνα έπιπλα εφαρμογές παραδοσιακών συνδέσμων που εντυπωσιάζουν.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο σύνδεσμος της χελιδονοουράς, στις διάφορες εκδοχές του (δόντια, τρέσσα κτλ.).

Ο σύνδεσμος της χελιδονοουράς είναι ένα σύμβολο διαχρονικής ξυλουργικής αξίας.
Είναι μια ξυλουργική τεχνική με μεγάλη δημοτικότητα στο χώρο της διακόσμησης, όχι μόνο γιατί οι άνθρωποι δέχονται πάντα με ευχαρίστηση ότι έρχεται από το παρελθόν, αλλά και γιατί σήμερα είναι έκφραση της μόδας του «less is more».

Αυτό συμβαίνει γιατί στο σύνδεσμο της χελιδονοουράς, όπως και στα «δόντια», όταν τα συνδεόμενα κομμάτια του ξύλου έχουν διαφορετικό χρωματισμό, η διχρωμία αυτή διακοσμεί την κατασκευή χωρίς τη χρησιμοποίηση διακοσμητικού μέσου.

Με άλλα λόγια, ο σύνδεσμος προσθέτει στο έπιπλο διακοσμητική αξία με μηδέν κόστος.
Στις μέρες μας που ο μινιμαλισμός είναι τρόπος ζωής, το «less is more» μόδα και το ξύλο το κατ’ εξοχήν οικολογικό υλικό, η χελιδονοουρά πέρα από παραδοσιακός σύνδεσμος είναι μια φιγούρα που συμβολίζει την ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ

Δεν είναι τυχαίο που η Interzum της Κολωνίας, η μεγαλύτερη στο είδος της παγκόσμια έκθεση προμηθευτών επιπλοποιίας, έχει έμβλημά της την χελιδονοουρά, για να μας θυμίζει ότι μερικές φορές μπορούμε να ανακαλύψουμε το μέλλον μας στο παρελθόν…

Τεχνική προσέγγιση του θέματος μπορείτε να θα βρείτε στο βιβλίο:
ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ – Δρ δασολόγου Μιχάλη Σκαρβέλη & Ιωάννη Ζώρζου, επιπλοποιού.